Yaşam, sıkıntılarla dolu… Herkes sıkıntı yaşayabilir. Sıkıntılar farklı, farklıdır. Gaye sıkıntıdan korunmak, kurtulmaktır. Kim ister, sıkıntılı yaşamı? Sıkıntı istemeyen hayatı doğru-düzgün yaşamalı. Sıkıntıdan kurtulmak isteyen davranış biçimlerinde namazın kıyam hali gibi dosdoğru, dimdik durmalı. İnsanın kıyamda dosdoğru, dimdik duruşu tartı - ölçü vesaire ilişkilerde dürüst, merhametli, adaletli olmaktır. Sıkıntıdan kurtulmak isteyen daha güçlüden, daha zenginden, daha merhametliden, daha adaletliden daha bilgiliden doğru ve yeterli destek istemeli ki, gelen desteğe kimse mani olamasın… İstenen yardım meşru, doğru ve yeterinde olmalı ki, kifayetinde gelsin.
Sıkıntıdan kurtulmak isteyen kimden nasıl istenmesini bildiğinde Eyüp Peygamberin, Yunus Peygamberin, Zekeriya Peygamberin sıkıntılarından kurtuldukları gibi kurtulur. İnsanın haddini bilerek onların kültür anlayışında sıkıntılarından kurtarandan yardım istemeyi bilmeli ki sıkıntıdan korunsun. Dibi delik kova ile kuyudan çıkarılan su misalidir, yardımın kimden, nasıl istenmesini bilmeden istemek. İnsana nihai karar sahibinin desteği olduğunda Musa gibi suları yarıp geçer. Nuh misali sel suları üzerinden yüzerek hedefe ulaşır. Merhamet isteyen merhametli olmadıkça, adalet görmek isteyen adalet göstermedikçe, sevilmek isteyen sevmedikçe yardımdan mahrum kalır. Başkasına sıkıntı yaşatanın başı sıkıntıdan kurtulmaz.
Eyüp Peygamberi hastalık sardı. Sarayı çöktü. Evlatları öldü. Mal varlığı yok oldu. Nasıl yardım istenecekse öyle istedi de sıkıntıdan kurtuldu. Evlatları can buldu. Mal varlığı yeniden kuruldu. Yunus Peygamberi balık yuttu. Allah’ın yardımını aklında tuttu. Yardım istenmeye layık olandan yardım istedi. Gelen yardımın gücüne boyun eğen balık onu karnından sahile çıkardı. O da kurtuldu. Zekeriya Peygamber, evlatsız olmanın sıkıntısından kurtulmak için gereken mercie: “Rabbim, beni tek başıma bırakma. Sen varislerin en hayırlısısın.” dileğimdir dedi. Yardım sahibi de: “Onlar, rahmetimizi umdular. Azabımızdan korktular. Hayır, üzere yaşadılar. Biz de, onun isteğini kifayetinde bulduk. Eşini doğuma elverişli kıldık. Kendisine oğlu Yahya’yı verdik.” buyurdu, Enbiya suresinde bildirildiği veçhe…
Tartışmak tarzım değildir. Lüzumsuz, mesnetsiz konuşmayı haz etmem. Bir başkasının canına, malına, namusuna el, dil uzatılmadıkça karşı tavır yeğlemem. Lafın özü yalancı, iftiracı, gıybetçi, kovucu, dalkavuk, istismarcı, sahtekâr, yobaz, hokkabaz gibi menfi tipleri alkışlamam. Haram zadelere elbette karşı çıkmak gerek. Kötülükleri nedeniyle haram zadelere karşı durmak hem insani, hem ilahi, hem de toplumsal sorumluluktur. Toplumun haram zadelere karşı tavır sergilemesi bir nevi onlara toplumsal cezadır. Böyle duruşlar insanlık onur ve şerefi adına kıyam şeklidir. Maalesef günümüz toplumunun en zayıf taraflarından biri de bu tür zararlılara alkış tutmak… Kim bu menfi tiplere alkış tutuyorsa insafını, vicdanını kalibre etmeli. Namazın olmazsa olmaz şartlarından kıyama duruş mahşer gün Allah’ın huzurunda hesap verirken ki duruşun temsili duruşudur. Kim olursa olsun o hesap günü herkes yaptığı iyiliğin ya da kötülüğün karşılığını almak için kıyama duracağı günü unutmasın.
Müslüman, her zaman Allah’ın huzurunda kıyam halinde olduğunu için yalan söylemez, iftira atmaz, laf taşımaz, gıybet etmez, haram yemez, harama gitmez. Müslüman merhametlidir, adildir. Dinini istismar etmez, ölçüde, tartıda ve sair halinde Allah’ın huzurunda olduğunu bilir de hileye başvurmaz… “…Bazıları bilmedikleri şeyler hakkında atıp tutarak: “Onlar üç kişi idiler. Dördüncüleri köpekti. Beş kişi idiler, beşincileri köpekti… Diyecekler, tartışmaya girme… Kur’an’da insanlara gerekli misali değişik şekillerde açıkladık. Fakat insan tartışmaya müsait…” buyrukları ile tartışmalardan uzak durması için Kehf suresinde Allah, insanı uyarıyor. Sözün özü, özeti sıkıntıya bulaşmak istemeyenin işi dürüst, sözü doğru olmalı. Adalet ve merhametten şaşmamalı. Aksi haddi aşmaktır. Haddi aşmak sıkıntıya davettir.
Ömrünüz uzun, kazancınız bereketli olsun! Hoşça kalın! Dostça kalın!
Yunus Emre GÜLLÜ- 24 OCAK 2026 / Milli irade
