Televizyon stüdyolarında ve gazete sayfalarında seçim anketleri açıklandığında hemen hemen herkesin gözü tek bir yere kilitleniyor: Partilerin hanesine yazılan yüzdelere. Ancak o yüzdelerin altında öyle bir illüzyon, öyle bir masa başı kolaycılığı işliyor ki biraz da doğasında var bu işin; insanın ekranın karşısına geçip haykırası geliyor: "Kimin oyunu kime dağıtıyorsun sen?"
Hemen her anket sunumunun altında klasik bir dipnot görürsünüz: "Kararsızlar ve oy kullanmayacaklar dağıtıldıktan sonra..." Peki, kim bu kararsızlar? Gerçekten mevcut partilerin potansiyel müşterisi olup sadece hangi reyonu seçeceğine karar verememiş saf seçmenler mi? Yoksa siyaset kurumunun yüzüne kapıyı çarpmış, mevcut düzene itiraz bayrağını çekmiş, kırılmış, kızmış kitle mi?
Rakamların Çığlığı: Türkiye’nin En Büyük Partisi "Hiçbiri"
Son günlerde kamuoyuna yansıyan araştırmalar tam da bu sorunun cevabını tokat gibi yüzümüze çarpıyor. SONAR Araştırma’nın açıkladığı son verilerde kararsızlar (%11,9), sandığa gitmeyeceğini açıkça ilan edenler (%10,5), fikir beyan etmeyenler (%6,9) ve geçersiz oy atacağını söyleyenler (%3,8) toplandığında ortaya çıkan oran tam yüzde 33,1. ASAL Araştırma’nın ekim ayı bulgularında ise bu oran yüzde 37,8’e kadar fırlıyor.
38 yıllık meslek hayatında seçmenin tercih belirtmekten bu denli kaçındığı bir tabloyu ilk kez gördüğünü söyleyen araştırmacılar dahi durumun vehametini itiraf ediyor. Ham oylara baktığınızda iktidar partisi yüzde 19,8, en yakın rakibi yüzde 18,8 seviyesinde kalıyor. Yani bugün Türkiye’de hiçbir siyasi hareket, seçmenin beşte birini dahi tek başına ikna edebilmiş değil.
İşte tam bu noktada anket şirketleri devreye giriyor; sandığa gitmeyeceğini, sandığı protesto edeceğini söyleyen o yaklaşık yüzde 14’lük kitleyi alıp sanki tıpış tıpış oy kullanacaklarmış gibi partilere orantısal olarak pay ediyor. Dedim ya biraz da işin doğası bu. Böylece iktidarın oyu bir anda yüzde 29’lara, muhalefetin oyu yüzde 28’lere fırlatılıyor.
Sandığı reddeden, mevcut siyasetin dilinden bıkmış, ekonomik darboğazın altında ezilirken muhalefetin de derdine derman olamadığını gören bir insanın sessiz protestosunu alıp, hoşnut olmadığı partilerin hanesine ciro edemezsiniz. Kimin oyunu kime dağıtıyorsunuz?
Kararsızlık Değil, Bilinçli Bir Ricat
Mevcut tabloyu basit bir "kararsızlık" olarak nitelemek meseleyi hafife almaktır. Kararsızlık; iki iyi ya da iki makul seçenek arasında tereddüt etmektir. Bugün sokakta yaşanan ise tam anlamıyla bir "itiraz" ve "güvensizlik" dalgasıdır.
Emekli maaşıyla ay sonunu getiremeyen vatandaş, iktidara kızıp doğrudan muhalefetin kollarına koşmuyor. Çünkü muhalefetin de güven veren, somut ve liyakatli bir çıkış yolu inşa edemediğini görüyor. Bekleme odasına geçiyor, kollarını kavuşturup kenara çekiliyor.
İktidar kulislerini iyi bilen yazarların da dikkat çektiği gibi; parti oyları gerilerken Cumhurbaşkanlığı anketlerinde Cumhurbaşkanımız Sayın Erdoğan’ın hâlâ rakiplerinin önünde çıkması, seçmenin parti teşkilatlarına ve mevcut politikalara duyduğu kızgınlığı ya da kırgınlığı, devlet yönetimi ve küresel liderlik arayışından ayrı tuttuğunu gösteriyor. Fakat yüzde 50+1 sisteminin geçerli olduğu bir vasatta, bu gri alanın rızasını almadan mutlak başarıya ulaşmak imkansız.
Sandığın Gerçek Sahipleri
Siyasetçiler artık genel merkezlerin koridorlarından çıkıp bu yüzde 33’lük devasa kitlenin gözünün içine bakmak zorundadır. O kitle, birilerinin orantısal aritmetiğine malzeme olacak sahipsiz bir sürü değildir.
İktidar kanadı, "Nasılsa liderimiz güçlü, seçim yaklaşınca tıpış tıpış gelirler" rehavetinden; muhalefet kanadı ise "İktidara kızanlar mecburen bize oy verecek" kibrinden acilen kurtulmalıdır.
Bugün kararsızım diyenler, sandığa gitmem diyenler Türk siyasetinin en dinamik, en belirleyici ve en güçlü aktörüdür. Zira yarın sandık kurulduğunda, masa başında yapılan o suni hesapları ilk bozacak olanlar; işte o "dağıtılamayan", hakkı teslim edilmeyen sessiz çoğunluk olacaktır.
Seçim dönemi yaklaştıkça bu kararsız irade yavaş yavaş kararını netleştirecek elbette. O zamana kadar siyasetçiler şapkalarını önüne alıp düşünmek ve bu doğrultuda aksiyon almak zorundalar.
