Bir dişçinin koltuğunda otururken insanın teknolojiye bakışı değişiyor. Röntgeni hangi programın incelediğini merak edebilirsiniz. Ama o sırada aklınızdan geçen daha basit bir soru vardır. “Doktor Bey, çok acıyacak mı?”
Diş hekimi o soruyu günde kim bilir kaç kere duyar. Bazen “Elini kaldır, durayım,” der. O cümlenin işe yaraması için de siz elinizi kaldırdığınızda gerçekten durması gerekir. Diş hekimliğinin röntgende görünmeyen kısmı biraz da budur.
Yapay zekâ meslekleri yok edecek mi? Bazı işlerin ortadan kalkacağını düşünüyorum. Üstelik bir mesleğin adının tabelada kalması, o meslekten geçinen herkes için teselli sayılmaz. Bir reklam ajansı, eskiden üç kişinin hazırladığı ilk taslakları artık bir kişiye yaptırabiliyorsa, öteki iki kişi için değişim çoktan başlamıştır. Bir de o ajansa yeni girecek genç var. İlk taslakları hazırlamak, kıdemli birinin masasından “Gel, şuna bir daha bakalım,” sözünü duymak, mesleği öğrenmenin yollarından biriydi. O iş ortadan kalkınca bu genç nerede yetişecek?
Avukatlıkta da benzer bir durum var. Yapay zekâ dosyayı özetleyebilir, bir dilekçenin ilk taslağını çıkarabilir. Avukat ise müvekkilinin anlattıklarını dinlerken hangi ayrıntının peşine düşeceğine karar verir. Bazen adam kapıdan çıkarken döner, “Bir de şöyle bir şey olmuştu,” der. Yarım saattir konuşulan dosyanın yönünü o son cümle değiştirir. Genç bir avukatın o cümleye kulak kabartmayı öğrenmesi de zaman alır.
Doktorun önüne bir hastanın yıllara yayılan tahlillerini düzenli biçimde koyabilmek büyük kolaylık. Muayene odasında ise hasta bazen asıl derdini söylemeye çekinir. Evde ne zamandır uyuyamadığını, ilacını neden bıraktığını ya da ağrısına rağmen niçin işe gittiğini doktor, konuşma ilerledikçe öğrenir.
Öğretmen de her gün benzer bir şeyle karşılaşır. Yapay zekâ bir konuyu çocuğa beş ayrı biçimde anlatabilir. Öğretmen, “Anladım,” diyen çocuğun, sınıfta bir daha yanlış cevap vermekten çekindiği için başını salladığını fark edebilir. Bazen ders, o çocuğa yeniden söz hakkı vermekle başlar.
Yazarlığa gelince, orada kendime de bir soru soruyorum. Bir sayfanın başında kırk dakika oturup tek cümle yazamadığım oluyor. Yapay zekâ istesem o sayfayı birkaç saniyede doldurur. Bazen işime de yarar. Ama kırk dakikanın sonunda o sayfada aslında kimin konuşması gerektiğini anladığım da oldu. Erken davranıp sayfayı doldursaydım, belki düzgün cümlelerim olurdu. O karakteri ise bir bölüm daha yanlış tanırdım.
Bence önümüzdeki yıllarda en çok, mesleklerin içindeki küçük işlerin çekilip gittiğini göreceğiz. Bazılarının yokluğunu ilk gün sevinçle karşılayacağız. Yıllardır kimsenin özlemediği bir sürü angarya var. Bazılarının boşluğuysa yıllar sonra belli olacak. Bir ajans deneyimli metin yazarı aradığında, bir hukuk bürosu dosyayı baştan sona okuyacak genç avukat bulamadığında dönüp bugüne bakacağız.
O gün iş ilanına “En az beş yıl deneyimli” yazmak kolay. O beş yılı birine nerede kazandıracağımızı bugünden düşünmek gerekiyor.