Sağlık Bakanlığının üzerinde çalıştığı ve TBMM'ye sunulması planlanan yeni yasa teklifinde, tütün ürünlerinin kullanımı ve satışına yönelik radikal kısıtlamalar yer alıyor. Düzenleme kapsamında 1 Ocak 2015 sonrası doğanlara ömür boyu sigara satışının yasaklanması ve 2040 yılı itibarıyla tütün ürünlerinin üretim ile satışının tamamen durdurulması hedefleniyor.
Gençler ve Kadınlar İçin Kademeli Satış Yasağı Planlanıyor
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, tütün kontrolüne ilişkin yeni kanun teklifi çalışmalarının detaylarını paylaştı. Ekim ayında meclis gündemine gelmesi beklenen taslakla, tütün endüstrisine karşı koruyucu adımların artırılması amaçlanıyor. Düzenlemedeki ana maddelerden biri doğrultusunda, 1 Ocak 2015 tarihinden sonra doğan bireylere yaşamları boyunca tütün ürünü satışı, kullanımı ve içimi yasaklanacak. Bunun yanı sıra reşit olmayanların kredi kartı kanalıyla tütün ürünü satın almasını engellemek amacıyla kimlik doğrulama sistemine geçilmesi öngörülüyor.
Açık Alanlar ve Paket Standartlarına Yeni Kurallar Geliyor
Hazırlanan taslak metin, tütün ürünlerinin sunumu ve tüketim alanlarına dair kapsamlı yenilikler içeriyor. Restoranların hem kapalı hem de açık alanlarında tütün kullanımı tamamen yasaklanırken; park, bahçe ve kamu binalarının açık alanlarında dışarıdan görünmeyecek özel içme alanlarının oluşturulması hedefleniyor. Satış kanadında ise kadınlara yönelik pazarlanan "slim" veya ince formdaki ürünlerin engellenmesi adına tek tip standart paket uygulaması planlanıyor. Ayrıca tütün paketlerine eklenmesi düşünülen "sağlık vergisi" üzerinden elde edilecek gelirlerin doğrudan koruyucu sağlık hizmetlerine aktarılması hedefleniyor.
Dünya genelinde 1,2 milyar kişinin tütün kullandığı ve her yıl yaklaşık 7 milyon kişinin tütüne bağlı sebeplerle hayatını kaybettiği bildiriliyor. Türkiye, 2003 yılında Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi'ni imzalamış ve 2008 yılında kapalı alanlarda sigara kısıtlamasını hayata geçirmişti. Ancak son veriler, ülkede tütün tüketiminin yeniden yükselişe geçtiğini gösteriyor. 2012 yılında 91 bin ton (4,5 milyar paket) seviyesinde olan yıllık sigara satışının, 2025 yılı itibarıyla 160 bin tona (8 milyar paket) yükseldiği belirtiliyor. Son 10-15 yıllık süreçte kadınlarda sigara kullanımının yüzde 40-50 oranında, 15-24 yaş grubu kadınlarda ise yüzde 90'ın üzerinde arttığı ifade ediliyor. Türkiye'de her yıl yaklaşık 35 bin kişi sigara kaynaklı akciğer kanseri nedeniyle yaşamını yitiriyor.
Türkiye'nin tütün kontrolü politikalarını güncellemeyi amaçlayan yeni taslak düzenleme; İrlanda, İngiltere, Finlandiya ve Avustralya gibi ülkelerin hedeflediği takvime benzer şekilde, 2040 yılı sonrasında tütün ürünlerinin üretimini ve satışını ülke genelinde tamamen sonlandırmayı öngörüyor. Yeşilay tarafından yaklaşık 7 bin katılımcıyla yürütülen saha araştırması verilerine göre, toplumun yüzde 90'ından fazlası söz konusu yasal düzenlemeleri desteklerken, sigara kullanan bireyler arasında bu desteğin yüzde 60 seviyelerinde olduğu kaydediliyor.
