Uzmanlar, çocuklarda işitme kayıplarının erken dönemde tespit edilmesinin dil, konuşma gelişimi ve akademik başarı açısından kritik bir rol oynadığını belirtiyor. 21-27 Eylül Dünya İşitme Engelliler Günü kapsamında değerlendirmelerde bulunan Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Kulak, Burun, Boğaz Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi K. Ali Rahimi, yenidoğan döneminden itibaren yapılan BERA gibi tarama testlerinin önemine dikkat çekiyor. Dr. Rahimi, işitme engeline karşı erken müdahalenin ve implant sonrası uygulanan konuşma terapisinin sürecin vazgeçilmez bir parçası olduğunu vurguluyor.
Konuşma Gelişimi İşitmeyle Başlıyor
Konuşmanın işitme duyusunun doğrudan bir devamı olduğunu ifade eden Dr. Öğr. Üyesi K. Ali Rahimi, tam veya kısmi işitme kaybı yaşayan çocukların sesleri doğru frekansta çıkaramayacağını kaydetmektedir. Hava titreşimleriyle alınan seslerin beyin tarafından işlenerek dile emir olarak aktarıldığını belirten Rahimi, çocuğun ancak duyduğu sesleri tekrarlayarak konuşmayı öğrendiğini ifade etmektedir. İşitme yetisindeki eksikliğin doğrudan konuşma becerisini kısıtladığına değinen uzman, çocukların ailelerinden duydukları dili bu sayede edinebildiklerini aktarmaktadır.
Okul Başarısı ve Ebeveynlerin Dikkat Etmesi Gereken Belirtiler
Çocuklarda doğuştan gelen işitme kayıplarının yanı sıra geçirilmiş sarılık, yüksek ateş ve antibiyotik kullanımı gibi sebeplere bağlı olarak da sonradan işitme kaybı gelişebilmektedir. Okul öncesi dönemde çocukların mutlaka işitme taramasından geçirilmesi gerektiğini vurgulayan Dr. Rahimi, ebeveyn ve öğretmenlerin davranış değişikliklerini gözlemlemesi gerektiğini söylemektedir. Çocukların televizyona fazla yaklaşması, ses seviyesini çok açması veya sınıfta arkalarda kaldığında duyamadığı için ders dikkatini kaybetmesi gibi durumların erken bir uyarı işareti olabileceği belirtilmektedir.
Yaşa Göre Test Seçimi ve Tedavi Yöntemleri
Çocukların yaşına ve uyum durumuna göre farklı test yöntemleri uygulanmaktadır:
-
Konuşabilen ve yanıt verebilen çocuklarda saf ses frekanslarının ölçüldüğü sübjektif ve objektif işitme testleri kullanılır.
-
Oyun odyometrisine yanıt veremeyecek ya da daha küçük yaştaki bebeklerde EEG yardımıyla beynin sese verdiği yanıtı ölçen BERA (objektif) testi uygulanır.
-
Orta kulakta sıvı toplanmasına bağlı iletim tipi kayıplarda kulak tüpü takılır.
-
İleri derecede sensörinöral kayıplarda ise koklear implant (biyonik kulak) uygulaması tercih edilir.
İşitme sistemi, ses dalgalarının dış ve orta kulak kanalıyla iç kulağa, oradan da işitme sinirleri aracılığıyla beyindeki işitme merkezine iletilmesi esasına dayanır. Erken çocukluk döneminde beyin plastisitesi (esnekliği) yüksek olduğundan, işitme kaybına erken yaşta müdahale edilmesi dil ve konuşma merkezlerinin gelişimi için hayati bir zaman penceresi sunmaktadır.
Gelişen tıp teknolojisi sayesinde günümüzde iç kulak seviyesinde ya da beyin sapı düzeyinde ses iletimi sağlanabilmekte, işitme kayıpları çaresiz bir durum olmaktan çıkmaktadır. Ancak cerrahi müdahale veya cihazlama tek başına yeterli olmamakta, duyulan seslerin anlamlandırılması için koklear implant sonrasında düzenli konuşma terapisinin sürdürülmesi gerekmektedir. Zamanında konulan tanı ve doğru rehabilitasyon adımları, çocukların akranlarıyla eşit şartlarda sosyal ve akademik yaşam sürdürmelerine olanak tanımaktadır.
