Bir kentin gelişmişliğini gösteren en önemli unsurlardan biri, yayalara ne kadar değer verdiğidir. Geniş yollar, modern binalar ya da gösterişli meydanlar elbette önemlidir. Ancak asıl ölçü, vatandaşın kaldırımlarda rahat yürüyüp yürüyemediğidir.
Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Zabıta Dairesi Başkanlığı'nın son dönemde sürdürdüğü kaldırım denetimleri bu açıdan önemli bir mesaj veriyor. Çünkü kaldırımlar, iş yeri uzantısı ya da teşhir alanı değil, vatandaşın güvenli ulaşımı için ayrılmış kamusal alanlardır.
Hepimiz günlük hayatımızda benzer manzaralarla karşılaşıyoruz. Bir dükkânın ürünleri kaldırımı kapatıyor, başka bir işletmenin masa ve sandalyeleri yürüyüş yolunu daraltıyor. Reklam panoları, saksılar ya da çeşitli malzemeler derken vatandaş çoğu zaman kaldırımdan değil, araç yolundan yürümek zorunda kalıyor. Bunun bedelini ise en çok çocuklar, yaşlılar, engelli bireyler ve bebek arabası kullanan aileler ödüyor.
Elbette esnafın iş yapması, ürününü sergilemesi de önemli. Ancak bunun da bir sınırı olmalı. Kamuya ait alanın özel kullanım alanına dönüşmesi, zamanla herkes için normalleşen ama aslında kent yaşamını olumsuz etkileyen bir alışkanlık haline geliyor.
Bu nedenle zabıtanın yaklaşımı dikkat çekici. Önce uyarı yapılması, bilgilendirme yolunun tercih edilmesi, cezadan önce uzlaşmanın hedeflenmesi doğru bir yöntem. Ama uyarıya rağmen kurallar ihlal ediliyorsa da yaptırım uygulanması kaçınılmaz hale geliyor. Kurallar uygulanmadığında, kurallara uyanlar haksızlığa uğruyor.
Kentte ortak yaşam kültürü sadece belediyelerin denetimiyle oluşmaz. Vatandaşın da esnafın da "burası hepimizin" anlayışıyla hareket etmesi gerekir. Çünkü kamusal alanlar bireysel değil, toplumsal kullanım içindir.
Sonuç olarak kaldırımlar gerçekten yayalarınsa, bunun sadece tabelalarda değil, günlük yaşamda da hissedilmesi gerekir. Düzenli, erişilebilir ve güvenli kaldırımlar; daha yaşanabilir bir şehrin en temel göstergelerinden biridir. Eskişehir'in bu konuda attığı adımların kalıcı sonuçlar vermesi ise ancak toplumun tüm kesimlerinin kurallara aynı hassasiyetle yaklaşmasıyla mümkün olacaktır.
