Ankara Üniversitesi öncülüğünde kurulan Türk Hızlandırıcı ve Işınım Laboratuvarında (TARLA) yürütülen çalışmalarda ilk ışınlama deneyi başarıyla tamamlandı. Süperiletken modüller kullanılarak gerçekleştirilen deney kapsamında elektronlar hızlandırılarak malzemelerin radyasyon altındaki değişimleri analiz edildi.
Mayıs Ayındaki Deneyde Malzeme Davranışları İncelendi
Yükseköğretim Kurulunun (YÖK) açıklamasına göre, mayıs ayında yürütülen çalışmada cam ve pleksiglas numuneleri hızlandırılan elektronlardan elde edilen gama ışınlarına maruz bırakıldı. Deneyin sonucunda cam örneklerinde renk değişimi gözlenirken, pleksiglas numunelerin yapısında ise çeşitli değişimler ve kırılmalar meydana geldi. Elde edilen bu veriler, Türkiye’nin yerli imkanlarla kurduğu hızlandırıcı altyapısı sayesinde materyallerin radyasyon karşısındaki tepkilerini inceleyebilme kabiliyetini ortaya koydu.
Geliştirilen Altyapı Çok Sayıda Sektöre Katkı Sağlayacak
Ankara Üniversitesinin Gölbaşı yerleşkesinde yer alan TARLA’da gerçekleştirilen bu çalışmanın; uydu ve uzay teknolojileri, savunma sanayisi, tıbbi araştırmalar ile günlük kullanım ürünlerinin geliştirilmesi gibi farklı alanlara katkı sunması hedefleniyor. Çalışmaya dair değerlendirmelerde bulunan TARLA Müdürü Dr. Özlem Karslı, kendi kurdukları hızlandırıcı sistemiyle ilk defa malzeme ışınlaması yaptıklarını ve bu başarıyla Türkiye’nin bilimsel alanda önemli bir eşiği geride bıraktığını ifade etti.
Uzay Teknolojilerinden Sağlık Alanına Geniş Kullanım Arayışı
Uzaydaki uyduların maruz kaldığı radyasyonun kamera lensleri ile sensörlerde bozulmalara yol açabildiğini belirten Karslı, laboratuvarda bu etkileri incelemeye ve gidermeye dönük araştırmalar yürüttüklerini aktardı. Bu çalışmaların radyasyondan etkilenen uydu camı ve lenslerinin iyileştirilerek yeniden kullanımına imkan tanıyabileceği kaydedildi. Ayrıca altyapının savunma sanayisindeki optik sistemlerde, tüketici elektroniğinde, otomotivde ve kanser tedavisinde kullanılabilecek izotopların ön araştırmalarında değerlendirilebileceği vurgulandı.
Türkiye’de İlk Kez Süperiletken Modüller Kullanıldı
TARLA Hızlandırıcı Birim Yöneticisi Barış Yıldırım Demir, Türkiye'de ilk defa süperiletken modüller kullanılarak elektronların hızlandırıldığını ve bu çalışmanın laboratuvar için bir dönüm noktası olduğunu belirtti. Hızlandırıcı teknolojisi sayesinde malzemelerin uzun yıllar boyunca karşılaşabileceği çevresel etkilerin çok kısa sürede simüle edilebildiğini aktaran Demir, bir dakikalık ışınlamayla güneşin 20 yılda yapacağı etkinin tespit edilebildiğini bildirdi.
Bilgi Birikimi Teknolojik Gelişimi Destekliyor
Ankara Üniversitesinde bilgisayar mühendisliği doktorası yapan ve demet teşhis biriminde görev alan Arif Öztürk, elektron hareketlerini takip eden sistemler üzerinde çalıştıklarını belirtti. ABD’deki Stanford Üniversitesi ve Silikon Vadisi, Japonya’daki Tsukuba ile Güney Kore’deki Pohang gibi merkezleri örnek gösteren Öztürk, hızlandırıcı teknolojilerinin bilimsel ve teknolojik ilerlemedeki kritik rolüne değinerek, TARLA bünyesinde oluşturulan bilgi birikiminin savunma sanayisi ve sivil teknolojiler için bir bilgi kütüphanesi niteliğinde olduğunu ifade etti.
