Tarih sohbetlerinde ve sosyal medyada sıkça dile getirilen "Kristof Kolomb Amerika'ya gitmeden önce Osmanlı padişahına başvurdu ancak reddedildi" iddiası yeniden gündeme geldi. Ünlü bilim insanı Prof. Dr. Celal Şengör ve tarihçilerin değerlendirmeleriyle ele alınan konu, tarihi belgeler ile popüler rivayetler arasındaki farkı ortaya koyuyor.
Popüler Anlatı ve Tarihçilerin Yaklaşımı
Yaygın anlatılara göre Kristof Kolomb, 1480'li yıllarda bir din adamı eşliğinde Osmanlı Padişahı II. Bayezid'in huzuruna çıktı. İddiaya göre Kolomb, Osmanlı adına yeni topraklar keşfetmek amacıyla padişahtan gemi talep etti ancak II. Bayezid bu teklifi ciddiye almayarak geri çevirdi. Tarihçi Murat Bardakçı, bu senaryonun gerçekleşmesi halinde bugün Amerika'da Türkçe konuşulabileceğini belirterek konunun önemine dikkat çekmişti. Öte yandan tarihçi Erhan Afyoncu ise padişahın Kolomb'a ne yanıt verdiğinin tam olarak bilinmediğini ve olayı doğrudan kanıtlayan genel kabul görmüş bir arşiv belgesi bulunmadığını ifade etmektedir.
Celal Şengör'ün İddiaya İlişkin Değerlendirmesi
Bilim tarihçisi Prof. Dr. Celal Şengör, katıldığı programda Kolomb'un Osmanlı'dan yardım istediği yönündeki iddiaları değerlendirdi. Şengör, müracaat edildiğine dair iddiaların dolaştığını ancak bu konuda resmi veya somut hiçbir belgeye rastlamadığını söyledi. İddianın doğru olduğuna ihtimal vermediğini vurgulayan ünlü bilim insanı, popüler kültürde yer eden bu anlatının belgeye dayanmadığına işaret etti.
Belgelenmiş Tarihsel Süreç ve Muhtemel Senaryolar
Tarihi kayıtlar, Cenevizli denizci Kolomb'un batıya açılarak Asya'ya ulaşma projesini ilk olarak Portekiz Kralı II. João'ya sunduğunu ancak reddedildiğini gösteriyor. Israrını sürdüren Kolomb, 1492 yılında İspanya Kraliçesi Isabella ve Kral Ferdinand'ın desteğini alarak üç gemiyle yola çıktı ve aynı yılın ekim ayında Karayipler'e ulaştı. II. Bayezid teklifi kabul etmiş olsaydı Amerika'nın kaynakları İstanbul'a akabilir, küresel güç dengeleri değişebilirdi. Ancak Osmanlı'nın o dönemki ana askeri gücünün Akdeniz ile karada bulunması ve Atlas Okyanusu'na erişim zorlukları, bu senaryonun sürdürülebilirliğini tartışmalı kılmaktadır.
