Çocukluk döneminde aşırı hareketlilik ve dikkat dağınıklığı ile bilinen Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), yetişkinlikte erteleme davranışı ve zaman yönetimi güçlükleriyle kendini gösterebiliyor. Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi’nden Uzman Klinik Psikolog Jülide Unutmaz, her dikkat dağınıklığının DEHB anlamına gelmediğini belirterek uykusuzluk, stres ve ekran kullanımının da dikkati dağıtabileceğini ifade etti.
Yetişkinlerde Erteleme ve Zaman Yönetimi Sorunları
DEHB’nin dikkat, dürtü ve hareketlilik kontrolünün yanı sıra öz düzenleme becerilerini etkileyen nörogelişimsel bir durum olduğunu belirten Uzman Klinik Psikolog Jülide Unutmaz, çocuklarda fiziki hareketlilik ve dikkatin dağılması öne çıkarken yetişkinlerde erteleme davranışının ön plana çıktığını ifade etti. Yetişkin bireylerin işleri sıraya koymakta, planları sürdürmekte ve zamanı yönetmekte güçlük yaşayabileceğini aktaran Unutmaz, tablonun sadece çocuklarla sınırlı görülmemesi gerektiğini kaydetti.
Her Dikkat Dağınıklığı DEHB İşareti Değil
Günlük yaşamda karşılaşılan her dikkat dağınıklığının DEHB olarak değerlendirilemeyeceğinin altını çizen Unutmaz; yetersiz uyku, yoğun stres ve uzun süreli ekran maruziyetinin de odaklanma sorunlarına yol açabileceğini bildirdi. Değerlendirme sürecinde belirtilerin görülme sıklığı ile bireyin iş, okul ve aile yaşantısına olan olumsuz etkilerinin dikkate alındığını vurgulayan Unutmaz, hareketli çocukların şımarık veya disiplinsiz olarak etiketlenmemesi gerektiğini dile getirdi.
DEHB, toplum genelinde çoğunlukla okul çağındaki çocukların sergilediği yüksek hareketlilik üzerinden algılanmakla birlikte, nörobiyolojik yapısı gereği bireyin yaşamı boyunca farklı biçimlerde varlığını sürdürebilen bir durumdur.
DEHB tanısının tek bir teste dayandırılarak konulamayacağını açıklayan Uzman Klinik Psikolog Jülide Unutmaz; klinik görüşmeler, aile bilgileri ve öğretmen gözlemlerinin bütüncül bir şekilde incelendiğini belirtti. Amacın etiketlemek değil doğru desteği sunmak olduğunu vurgulayan Unutmaz, doğru değerlendirmenin ardından kişiye özel psikoeğitim, davranışsal yöntemler ve gerekli durumlarda medikal tedavi içeren bir planlama yapıldığını ekledi.
