Güneş çarpması ve güneş halsizliği ile ilgili önemli uyarılarda bulunan uzmanlar, özellikle temmuz ve ağustos aylarında saat 10.00 ile 16.00 arasında mecbur kalınmadıkça dışarı çıkılmaması gerektiğini belirtti. Vücudun elektrolit metabolizmasının bozulmasıyla gelişen güneş çarpmasının, halsizlikten başlayıp komaya kadar ilerleyebilecek hayati riskler barındırdığı vurgulandı.
Risk grupları ve yapılması gerekenler
Diyarbakır Selahaddin Eyyübi Devlet Hastanesi Acil Tıp Uzmanı Aziz Zilan, güneş çarpmasının terlemeyle oluşan aşırı sıvı ve elektrolit kaybının yerine konulamadığı durumlarda geliştiğini ifade etti. Güneş halsizliğinin evde sıvı takviyesiyle düzeltilebilecek daha hafif bir tablo olduğunu belirten Uzman Doktor Zilan, bu durumun da ihmal edilmesi halinde ağırlaşabileceğine dikkat çekti.
Yaz aylarında yüksek sıcaklıklardan en çok etkilenen risk gruplarını sıralayan Zilan, "Özellikle 65 yaş üstü yaşlılar, 5 yaş altı bebek ve çocuklar, hamile bireyler ile tansiyon, şeker, böbrek yetmezliği bulunan kronik hastalar en fazla sıkıntı gördüğümüz gruplardır. Bu bireylerin yaz döneminde günde en az 2,5-3 litre su tüketmesi, kahvaltılarda yağlı gıdalardan kaçınarak sebze ağırlıklı beslenmesi korunma adına önemli bir faktördür" dedi.
Doğru bilinen yanlışlar ve ateş düşürücü uyarısı
Sıcak çarpmasında sadece doğrudan güneşe maruz kalmanın değil, gölgede hissedilen sıcaklığın da terleme yoluyla mineral kaybına yol açtığını belirten Zilan, açık alanda çalışan tarım ve yol işçilerinin aralarda mutlaka soda ve meyve suyu gibi elektrolit takviyeleri alması gerektiğini söyledi. Halk arasında çayın harareti aldığı yönündeki algının yanlış olduğunu ifade eden Zilan, tansiyon hastası olmayan kişilerin harareti önlemek için tuzlu ayranı tercih etmesi gerektiğini vurguladı.
Sıcak çarpmasına bağlı olarak özellikle çocuklarda görülen yüksek ateşe karşı aileleri uyaran Acil Tıp Uzmanı Aziz Zilan, "Vücutta zaten mevcut bir su kaybı varken hemen ateş düşürücü kullanılması, karaciğer ve böbreklere ek yük bindirerek organ hasarı riskini artırır. Bu gibi durumlarda ilaç yerine tıbbi müdahale tercih edilmelidir" diye konuştu. Zilan ayrıca, park halindeki araçlarda klima açık olsa bile bir süre sonra soğutma etkisinin yiteceğini, bu nedenle araç içinde çocuk veya evcil hayvan bırakılmasının ölümcül sonuçlar doğurabileceğini hatırlattı.
Yüksek hava sıcaklıkları ve yoğun ultraviyole ışınları, vücudun ısıyı dengeleme mekanizmasını baskılayarak ter bezlerinin fonksiyonunu bozabilmektedir. Tıpta hipertermi olarak da adlandırılan sıcak çarpması vakalarında, vücut sıcaklığının kısa sürede tehlikeli seviyelere çıkması hücresel düzeyde hasara yol açmaktadır. Uzmanlar, küresel sıcaklık artışlarıyla birlikte acil servislere başvuran güneş çarpması vakalarında dönemsel artışlar gözlendiğini belirtmektedir.
Güneşin olumsuz etkilerinden korunmak için dışarı çıkarken açık renkli, bol kıyafetlerin tercih edilmesi, en az 30 faktörlü güneş kremlerinin kullanılması ve yoğun fiziksel aktivitelerin sabah ya da akşam saatlerine kaydırılması öneriliyor. Açıkta satılan gıdaların tüketiminden kaçınılması ve kapalı alanların iyi havalandırılması da sıcak yaz aylarını sağlıklı atlatabilmek adına hayati önlemler arasında yer alıyor.
