Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog İpek Erol, öz şefkatin bireyin psikolojik sağlamlığını artıran, geliştirilebilir bir beceri olduğunu belirtti.
Öz Şefkat Nedir?
Modern yaşamın bireylerden güçlü, üretken ve dayanıklı olmalarını beklediğini belirten Klinik Psikolog İpek Erol, bu baskılar karşısında kendimize karşı anlayışlı olmayı unuttuğumuzu ifade etti. Öz şefkatin, bireyin zorlandığı anlarda kendisine karşı yargılayıcı değil; kapsayıcı ve destekleyici bir tutum geliştirmesi olduğunu söyledi. Hata yapıldığında sert eleştiri yerine, bunun insan olmanın doğal bir parçası olarak görülmesi gerektiğini vurguladı.
Psikolojik Sağlamlık ve Öz Şefkat
Araştırmaların, öz şefkat düzeyi yüksek bireylerin depresyon ve anksiyete belirtilerini daha az yaşadığını gösterdiğini aktaran Erol, bu kişilerin stresle daha etkili baş ettiklerini ve psikolojik dayanıklılıklarının daha güçlü olduğunu belirtti. Öz şefkatin, bireyi sorumluluklardan geri çeken bir rahatlık değil; zorlayıcı deneyimlerle daha sağlıklı bir iç ilişki kurabilme kapasitesi olduğunu ifade etti.
Özsaygı ve Öz Şefkat Arasındaki Fark
Erol, toplumda sıkça karıştırılan özsaygı ve öz şefkat kavramlarına da değindi. Özsaygının başarı ve performans üzerinden şekillendiğini, başarısızlık durumunda kırılgan hale geldiğini söyledi. Öz şefkatin ise koşulsuz olduğunu, bireyin hata yaptığında da kendisiyle bağını koparmadığını belirtti. Bu yönüyle öz şefkatin, psikolojik sağlamlık açısından daha sürdürülebilir bir dayanak sunduğunu aktardı.
Öz Şefkat Nasıl Geliştirilir?
Öz şefkatin doğuştan gelen bir özellik olmadığını, geliştirilebilir bir beceri olduğunu vurgulayan Erol, bunun ilk adımının kişinin kendi iç sesiyle temas etmesi olduğunu söyledi. Zor anlarda kendimize söylediğimiz cümleleri fark etmenin önemine dikkat çekti. Duyguları bastırmadan fark etmek, hata anlarında yalnız olmadığını hatırlamak, kendine karşı kullanılan dili yumuşatmak ve nefes ile farkındalık egzersizlerinden yararlanmanın etkili yöntemler olduğunu belirtti.
Zorluklar ve Engeller
Erol, öz şefkatin pek çok kişi için zor bir deneyim olduğunu, bunun temel nedenlerinden birinin “kendine karşı yumuşak olmanın zayıflık olduğu” inancı olduğunu ifade etti. Eleştirel ebeveyn tutumları, travmatik yaşam deneyimleri, negatif düşünce kalıpları ve mükemmeliyetçiliğin öz şefkatin önündeki engellerden olduğunu söyledi.
Öz şefkat kavramı, özellikle Kristin Neff’in çalışmalarıyla psikoloji literatüründe kavramsallaşmış ve bilimsel olarak ölçülebilir hale gelmiştir. Günümüzde psikolojik sağlamlık ve stresle baş etme süreçlerinde öz şefkatin önemi giderek daha fazla vurgulanmaktadır.
Klinik Psikolog İpek Erol, öz şefkatin bireyin psikolojik dayanıklılığını artıran, geliştirilebilir bir beceri olduğunu belirterek, bunun erken yaşlarda öğrenilebileceğini ve yaşam boyu koruyucu etkisi olabileceğini ifade etti. Öz şefkatin, hem çocuklar hem de gençler için güçlü bir iç dayanak sunduğunu vurgulayan Erol, kendine nazik olmanın zayıflık değil, psikolojik sağlamlık için önemli bir güç olduğunu dile getirdi.
