Eskişehir’in doğusunda yer alan ve kendine has kültürüyle bilinen Mihalıççık ilçesi, aslında Cumhuriyet döneminin idari reformlarıyla bugünkü kimliğini kazandı. Tarih tozlu raflardan indirildiğinde, Mihalıççık’ın yüzyıllar boyunca Ankara merkezli bir idari yapının parçası olduğu görülüyor. Osmanlı’nın son dönemlerinden Cumhuriyet’in ilanına kadar süren bu bağ, 1923 yılında alınan stratejik bir kararla yön değiştirdi.
Osmanlı Döneminde Bir Ankara "Kaza"sı
Osmanlı Devleti’nin idari taksimatında "kaza" (bugünkü adıyla ilçe) statüsünde bulunan Mihalıççık, Anadolu Eyaleti sınırları içinde yer alıyordu. 19. yüzyılda gerçekleştirilen vilayet düzenlemeleri sonrasında da bu durum değişmedi; Mihalıççık, Ankara Vilayeti’nin adli, mali ve idari işlerini yürüten önemli bir merkezi birimi oldu. Dönemin ticaret yolları ve coğrafi koşulları, Mihalıççık’ın rotasını uzun süre Ankara’ya dönük tuttu.
Kaza Sistemi ve İdari Bağlılık
Eski idari sistemde kazalar, doğrudan vilayet merkezine bağlıydı. Mihalıççık halkı, resmi işlerini yürütmek için Ankara merkezini esas alıyordu. Ankara Vilayeti Salnameleri (yıllıkları) incelendiğinde, Mihalıççık’ın nüfus, tarım ve vergi verilerinin Ankara başlığı altında kaydedildiği açıkça görülüyor.
1923: Eskişehir’e Bağlanma Süreci
Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte Türkiye’nin idari haritası, bölgesel kalkınma ve yönetim dengesi gözetilerek yeniden çizildi. 1923 yılında yapılan büyük düzenlemede, Eskişehir’in il statüsü güçlendirilirken, çevredeki yerleşim yerlerinin koordinasyonu da yeniden ele alındı. Bu kapsamda Mihalıççık, Ankara’dan ayrılarak Eskişehir’in bir ilçesi haline getirildi. Bu değişiklik, ilçenin hem ekonomik hem de sosyal anlamda Eskişehir ile bütünleşmesinin başlangıcı oldu.
