Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkeler ile Batı Balkan devletlerinin liderleri, bölgede Rusya ve Çin'in giderek artan stratejik nüfuzunu kırmak amacıyla Karadağ'ın sahil kenti Tivat'ta kritik bir zirvede bir araya geldi. Arnavutluk, Bosna Hersek, Sırbistan, Karadağ, Kuzey Makedonya ve Kosova’nın katılımıyla gerçekleşen zirvede, ekonomi, göç ve güvenlik başlıklarının yanı sıra AB'nin genişleme politikası masaya yatırıldı. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen genişleme sürecine ivme kazandırılması çağrısında bulunurken, Almanya Başbakanı Friedrich Merz ise birliğin 13 yıldır yeni üye kabul etmemesini "büyük bir eksiklik" olarak nitelendirdi.
"Genişleme bir hayır işi değil, stratejik tercihtir"
Zirvenin açılışında konuşan Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, küresel dengelerin değiştiği bu dönemde genişlemenin Avrupa'nın geleceği için hayati önem taşıdığını vurguladı. Sürecin daha görünür ve hızlı işletilmesi gerektiğini belirten von der Leyen, "Aday ülkeler üzerlerine düşen adımları attıkça fasıllar hızla açılıp kapanmalı. Genişleme; daha fazla güvenlik, daha fazla refah ve Avrupa'nın dünyada daha büyük bir yer edinmesi anlamına gelir. Yakalanan bu ivmeyi hemen üyeliğe dönüştürmeliyiz" dedi.
Avrupa Parlamentosu (AP) Başkanı Roberta Metsola da genişleme politikasının ekonomik ve siyasi bir kazan-kazan formülü olduğunu ifade ederek, "Artık genişleme bir hayır işi değil, stratejik bir tercihtir. Sözlerden eyleme geçme vaktimiz geldi" diyerek parlamentonun sürece tam desteğini yineledi.
Almanya ve Fransa'dan somut genişleme hamlesi
Zirveye katılan Almanya Başbakanı Friedrich Merz ise AB'nin genişleme konusundaki hantal yapısına yönelik özeleştiride bulundu. Birliğin uzun süredir içine kapandığını belirten Merz, "Avrupa Birliği genişlemeye hazır ve istekli olduğunu göstermek zorunda. 13 yıldır yeni üye kabul etmememiz bu konuda AB tarafındaki eksiklikleri net bir şekilde gözler önüne seriyor. Bu tıkanıklığı aşmak adına Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile birlikte, Batı Balkan ülkelerini de kapsayacak somut bir genişleme önerisini masaya sunduk" şeklinde konuştu.
Tivat Zirvesi'nde masaya yatırılan temel entegrasyon başlıkları
AB ve Batı Balkan liderleri arasında iş birliğini kurumsallaştırmak ve bölgeyi doğrudan Avrupa ekosistemine dahil etmek adına stratejik yol haritası şu parametrelerle şekillendi:
| Stratejik Gündem Maddesi | Öngörülen Entegrasyon Adımları | Ortak Hedef ve Beklenti |
| Ekonomik Uyum ve Teşvik | Batı Balkan ülkelerinin kısa sürede AB tek pazarına entegre edilmesi için mali paketlerin devreye alınması. | Bölgedeki yerel piyasaların güçlendirilmesi, istihdamın artırılması ve Çin yatırımlarının dengelenmesi. |
| Dijital Altyapı Ortaklığı | 6 Batı Balkan ülkesinin (Arnavutluk, Bosna Hersek, Sırbistan, Karadağ, Kuzey Makedonya, Kosova) Avrupa mobil internet ağına dahil edilmesi. | Dolaşım (roaming) ücretlerinin sıfırlanması ve dijital pazarda tam sınır ötesi entegrasyonun sağlanması. |
| Göç ve Sınır Güvenliği | Balkan rotası üzerinden Avrupa'ya yönelen düzensiz göç dalgasına karşı FRONTEX destekli ortak sınır yönetimi. | Güvenlik duvarının AB sınırlarının ötesine taşınarak kaçakçılık ağlarının çökertilmesi. |
| Jeopolitik Kalkan | Ukrayna savaşıyla değişen güvenlik mimarisinde Balkanlar'ın savunma ve dış politikada AB ile eş güdümlü hareket etmesi. | Rusya'nın bölgedeki dezenformasyon ve siyasi manipülasyon alanlarının kapatılması. |
