Orta Doğu’daki çatışmaların küresel petrol arzına yönelik riskleri artırması, Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde akaryakıt fiyatlarının yükselmesine neden oldu. AB genelinde vergiler dahil ortalama benzin fiyatı 23 Şubat'tan 7 Eylül'e kadar yaklaşık yüzde 24 artarken, dizel fiyatındaki yükseliş yüzde 33'e ulaştı.
23 Şubat'ta AB genelinde litre başına ortalama 1,64 avro olan Euro-Süper 95 benzin fiyatı, 7 Eylül itibarıyla 2,04 avroya çıktı. Aynı dönemde dizelin litre fiyatı ise 1,59 avrodan 2,11 avroya yükseldi.
Petrol arzı endişesi fiyatları yukarı çekti
Akaryakıt fiyatlarındaki yükselişte Orta Doğu'daki savaşın küresel petrol piyasasında oluşturduğu arz güvenliği endişeleri etkili oldu. Çatışmaların yoğunlaşmasıyla birlikte petrol üretim tesisleri ve enerji altyapısının zarar görme ihtimali gündeme gelirken, petrol ve petrol ürünlerinin önemli geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'na ilişkin belirsizlikler de arttı.
Bölgedeki gelişmelerin etkisiyle Brent petrolün varil fiyatı eylül ayında 100 dolar seviyesinin üzerine çıktı. Petrol fiyatlarındaki hareketlilik Avrupa'daki akaryakıt piyasalarına da yansıdı. Özellikle dizel tarafında arz koşullarının sıkılaşması, bu yakıt türündeki fiyat artışının benzine kıyasla daha yüksek gerçekleşmesinde etkili oldu.
Benzinde en yüksek artış Danimarka ve Finlandiya’da
Üye ülkeler karşılaştırıldığında benzinde en sert fiyat artışı Danimarka ve Finlandiya'da görüldü. Danimarka'da 23 Şubat'ta 1,94 avro olan litre başına benzin fiyatı, 7 Eylül'de yaklaşık yüzde 36 artarak 2,63 avroya yükseldi. Finlandiya'da ise aynı dönemde benzin fiyatı yüzde 36'lık artışla 1,71 avrodan 2,32 avroya çıktı.
Bu iki ülkeyi yüzde 32'lik artışla Çekya ve Polonya, yüzde 29'luk yükselişle Litvanya takip etti. Dizel fiyatlarında ise en yüksek artış Bulgaristan'da kaydedildi. Ülkede dizelin litre fiyatı yaklaşık yüzde 47 artarak 1,23 avrodan 1,81 avroya çıktı.
Bulgaristan'ın ardından yüzde 44'lük artışla Çekya, yüzde 42 ile Finlandiya, yüzde 39 ile Polonya ve yüzde 38 ile Belçika geldi. Böylece Çekya, Finlandiya ve Polonya hem benzin hem de dizel fiyatlarında en yüksek artış görülen ilk 5 ülke arasında yer aldı.
Avrupa Komisyonu’ndan arz güvenliği açıklaması
AB ülkeleri arasındaki akaryakıt fiyatlarının farklılaşmasında vergi oranlarının yanı sıra ulusal para birimlerindeki değişimler, rafineri kapasitesi, akaryakıt tedarik zinciri ve yerel piyasa koşullarının da etkili olduğu belirtildi.
Avrupa Komisyonu, 8 Eylül'deki değerlendirmesinde Orta Doğu'daki durumun belirsizliğini koruduğuna dikkati çekti. Komisyon, bölgedeki jeopolitik gelişmelerin başta dizel ve jet yakıtı olmak üzere petrol ve petrol ürünlerinde fiyat dalgalanmalarını artırdığını bildirdi.
Komisyon, mevcut durumda AB'nin petrol arz güvenliği bakımından acil bir sorun yaşamadığını ancak çatışmaların seyrine bağlı olarak önümüzdeki haftalarda ve aylarda petrol piyasalarındaki arz koşullarının daha da sıkılaşabileceği uyarısında bulundu.
