Yaz mevsiminin gelişiyle birlikte artan hava sıcaklıkları, havuzlardaki hijyen yetersizlikleri ve hızlı bozulan gıdalar çocuklarda bazı sağlık risklerini beraberinde getiriyor. Uzmanlar; sıcak çarpması, yaz ishali ve dış kulak yolu iltihabına karşı ebeveynleri uyararak alınması gereken temel önlemleri sıralıyor.
Yaz dönemi çocuklar için tatil ve açık hava aktiviteleri anlamına gelse de değişen çevre koşulları bazı hastalıkların görülme sıklığını artırmaktadır. Sıcak çarpması, yaz ishali ve dış kulak yolu iltihabı bu dönemde çocuklarda en yaygın karşılaşılan üç temel sağlık sorununu oluşturmaktadır. Zamanında müdahale edilmeyen bu rahatsızlıklar, çocukların genel sağlık durumunu ciddi şekilde olumsuz etkileyebilmektedir.
Acıbadem Bakırköy Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Özlem Altay Yücel, basit önlemler sayesinde bu hastalıkların önüne geçilebileceğini belirtmektedir. Dr. Yücel, güneş ışınlarının dik geldiği öğle saatlerinde bebeklerin dışarı çıkarılmamasını, daha büyük çocuklarda ise şapka, gözlük ve güneş kremi kullanımının ihmal edilmemesini önermektedir. Ayrıca havuz yerine denizin tercih edilmesi ve sıcak havalarda riskli gıdalardan uzak durulması korunmada kilit rol oynamaktadır.
Sıcak Çarpması ve Çocuklar Üzerindeki Etkileri
Yaz aylarının en riskli sağlık problemlerinden biri olan sıcak çarpması; uzun süre güneş altında kalan, yetersiz sıvı tüketen veya kapalı ve havasız alanlarda bulunan çocuklarda gözlenmektedir. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Özlem Altay Yücel, çocuklardaki terleme mekanizmasının yetişkinlere göre daha hassas olduğunu, bu durumun vücut ısısının hızla yükselmesine yol açtığı uyarısında bulunmaktadır.
Vücut sıcaklığının aşırı artmasıyla ortaya çıkan bu klinik tabloda, vakit kaybetmeden bir hekime başvurulması hayati önem taşımaktadır. Sıcak çarpmasının belirtileri arasında yüksek ateş, baş ağrısı, halsizlik, baş dönmesi, bulantı ve bilinç bulanıklığı yer almaktadır. Bu tür şüpheli durumlarda çocuğun derhal gölge bir alana taşınması ve acilen tıbbi yardım istenmesi gerekmektedir.
Sıcak Çarpmasına Karşı Alınabilecek Önlemler:
-
Çocuklar, güneş ışınlarının yeryüzüne en dik açıyla ulaştığı 11.00 ile 16.00 saatleri arasında mümkünse dışarıya çıkarılmamalıdır.
-
Sıcak çarpmasını tetikleyen en önemli faktörlerden biri yetersiz sıvı alımı olduğundan, susama hissi beklenmeden bol su tüketimi sağlanmalıdır.
-
Dış mekân aktivitelerinde vücut ısısının dengelenmesine yardımcı olan açık renkli, ince ve pamuklu kumaştan giysiler tercih edilmelidir.
-
Dışarı çıkmadan yarım saat önce en az 30 SPF koruma faktörlü güneş kremi sürülmeli ve bu işlem her iki saatte bir düzenli olarak tekrarlanmalıdır.
-
Güneş altında uzun süreli ve ağır fiziksel aktivitelerden kaçınılmalı, çocukların gölge alanlarda oynaması teşvik edilmelidir.
-
Koruyucu şapka ve güneş gözlüğü kullanımı çocuklarda kalıcı bir alışkanlık haline getirilmelidir.
Yaz İshali ve Bulaşma Kaynakları
Yaz aylarında hava sıcaklıklarının yükselmesiyle birlikte çocuklarda sıkça görülen bir diğer rahatsızlık ise yaz ishalidir. Bu hastalık, mikroplarla kirlenmiş su ve gıdaların tüketilmesi sonucunda meydana gelen bir bağırsak enfeksiyonudur. Mikroorganizma barındıran içme suları, yutulan deniz veya havuz suları, yeterince yıkanmamış çiğ sebze ve meyveler enfeksiyona neden olabilmektedir. Ayrıca sıcakta çabuk bozulan tavuk, et, deniz ürünleri, salata sosları, süt ürünleri ve kremalı pastalar da ishali tetikleyen başlıca unsurlardır.
Bağışıklık sistemleri henüz tam olarak gelişmemiş olan 6-12 ay arasındaki bebekler ile 5 yaş altındaki çocuklar bu rahatsızlığa daha sık yakalanmaktadır. Ani başlayan bulantı, karın krampları, kusma, halsizlik, iştahsızlık, sulu ve sık dışkılama ile hafif ateş, yaz ishalinin en yaygın semptomları arasında yer almaktadır. Dr. Özlem Altay Yücel, 24 saati geçen belirtilerde veya küçük bebeklerde ishal ve kusmanın, hayatı tehdit edebilecek düzeyde sıvı kaybına (dehidratasyon) yol açabileceğini, bu yüzden mutlaka hekime başvurulması gerektiğini vurgulamaktadır.
Yaz İshalini Önlemek İçin Dikkat Edilmesi Gerekenler:
-
Çocukların elleri gün içinde sık sık sabunlu suyla iyice yıkanmalıdır.
-
Açıkta satılan yiyeceklerden ve özellikle tavuk, sütlü tatlılar, deniz ürünleri gibi riskli besin gruplarından kaçınılmalıdır.
-
Ev içerisinde ishal şikayeti olan bir birey varsa izole edilmeli ve ortak kullanılan tuvaletler mutlaka dezenfekte edilmelidir.
-
Gıda maddeleri güvenli bir şekilde 4 °C ve altındaki sıcaklıklarda muhafaza edilmelidir.
-
Pişirilen yemekler günlük olarak tüketilmeli, defalarca ısıtılıp tekrar kullanılmasından kaçınılmalıdır.
-
Hijyen kurallarına uygunluğundan ve temizliğinden emin olunan deniz ile havuzlar tercih edilmelidir.
-
Çocuklar, yüzme esnasında deniz ve havuz suyunu yutmamaları konusunda sık sık uyarılmalıdır.
Dış Kulak Yolu Enfeksiyonu Risk Faktörleri
Yaz mevsiminde çocuklarda yaygın şekilde gözlenen bir diğer sağlık sorunu da dış kulak yolu enfeksiyonudur. Deniz ve özellikle havuz sularında bulunan mikroplar, yüzme sonrasında dış kulak yolunun nemli kalması ve kulak çubuklarının kullanımı sonucu kulak yolu mukozasının zarar görmesi bu hastalığa zemin hazırlamaktadır.
Kulakta dolgunluk ve tıkanıklık hissi, şiddetli ağrı, akıntı ve hafif işitme kaybı enfeksiyonun temel belirtileri arasında yer almaktadır. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Özlem Altay Yücel, çocuklarda bu tür kulak şikayetleri ortaya çıktığında zaman kaybetmeden uzman bir hekime danışılması gerektiği uyarısında bulunmaktadır.
Dış Kulak Yolu Enfeksiyonundan Korunma Yolları:
-
Yüzme faaliyetlerinin ardından kulak içinin ıslak veya nemli kalmamasına özen gösterilmelidir.
-
Kulak temizliği yapılırken kesinlikle kulak çöpü kullanılmamalı, kulak sadece bir havlu yardımıyla dış bölgesinden kurulanmalıdır.
-
Özellikle havuz kullanımlarında çocukların silikon kulak tıkaçları veya kulağı sıkıca saran boneler takması sağlanmalıdır.
-
Temizlik ve hijyen standartları bakımından güvenilir olan deniz ve havuzlar tercih edilmelidir.
Çocukların yetişkinlere kıyasla daha hassas bir metabolizmaya ve terleme mekanizmasına sahip olması, yaz aylarındaki çevresel faktörlerden daha hızlı etkilenmelerine yol açmaktadır. Özellikle havuz sularındaki hijyen yetersizliği ve sıcak hava dalgalarının gıdalar üzerindeki bozucu etkisi, her yıl yaz döneminde çocuk polikliniklerindeki vaka yoğunluğunun artmasındaki temel nedenler arasında yer almaktadır.
Yaz aylarında çocukların sağlığını korumak ve güvenli bir tatil dönemi geçirmelerini sağlamak, ebeveynlerin alacağı basit koruyucu önlemlerle mümkündür. Sıcak çarpması, yaz ishali ve dış kulak yolu enfeksiyonu gibi hastalıklara karşı doğru sıvı desteği, hijyen kuralları ve zamanlama hayati önem taşımaktadır. Belirtilerin fark edilmesi durumunda, ciddi sıvı kayıplarının ve kalıcı komplikasyonların önüne geçilmesi adına vakit kaybetmeden tıbbi yardım alınmalıdır.