6 Şubat depremlerinin üzerinden dört yıl geçmek üzere…
11 ilimizde yaklaşık 40 bin bina yıkıldı, 53 bini aşkın insanımız hayatını kaybetti, 107 bin kişi yaralandı. Ölü sayısının açıklanandan daha fazla olduğunu iddia edenler de var. Hâlâ kayıplarını arayan, yakınlarının yaşayıp yaşamadığını öğrenemeyen aileler bulunuyor.
Aynı büyüklükte depremler dünyanın farklı ülkelerinde de yaşanıyor. Ancak her deprem Türkiye'deki kadar büyük yıkımlara ve can kayıplarına neden olmuyor. Çünkü depremin afete dönüşmesinde belirleyici olan yalnızca doğa değil; bilimin, mühendisliğin, yapı standartlarının ve denetimin ne ölçüde uygulandığıdır.
Doğanın şakası yok!
Deprem öldürmüyor, ihmal öldürüyor. Çürük binalar, denetimsizlik ve yanlış şehirleşme öldürüyor.
Peki, Eskişehir olarak olası büyük bir depreme ne kadar hazırız?
ESKİŞEHİR'DE ESKİ BİNALAR BÜYÜK RİSK
Eskişehir'deki yapı stokunun önemli bir bölümü güncel deprem yönetmeliklerinden önce inşa edildi. Taşıyıcı sistemleri, beton ve donatı kalitesi bugünkü standartların gerisinde kalan çok sayıda bina hâlâ kullanılıyor.
Yapı teknolojisi gelişti, yönetmelikler değişti. Ancak eski binaların önemli bir bölümü yenilenemedi.
Tek tük gerçekleştirilen kentsel dönüşüm uygulamalarının hızlandırılması gerekiyor.
Deprem, siyaset üstü ele alınması gereken ortak bir ülke sorunudur. Belediyelerle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı birlikte hareket etmeli.
İstanbul'da uygulanan “Yarısı Bizden” kampanyası Eskişehir'de de hayata geçirilmeli.
İnsanlar oturdukları evleri yenilemek istiyor. Ancak karşılarına çıkan inşaat maliyetleri gözlerini korkutuyor. Kentsel dönüşüme karşı değiller, ekonomik yükün altından kalkamıyorlar.
Devlet vatandaşın önünü açmalı, dönüşüm için ciddi teşvikler sağlamalı. Özellikle yapılaşmaya uygun olmayan veya zemin açısından ciddi risk taşıyan bölgelerde yaşayan vatandaşlara alternatif arsa ve konut çözümleri sunulmalı.
KONTROLSÜZ TADİLATLAR
HAYATİ TEHLİKE YARATIYOR
Eskişehir'de bir başka ciddi tehlike de kontrolsüz tadilatlar.
Özellikle 40-50 yıllık, yüksek katlı binalarda oturan vatandaşlar var. Geçmiş depremlerde hasar alıp almadığı bilinmeyen bu yapılarda insanlar yaşamaya devam ediyor.
Binalarda çatlaklar oluştuğu, ancak bunların sıva çatlağı olduğu düşünülerek üzerlerinin boyandığı ve hiçbir teknik inceleme yapılmadan oturulmaya devam edildiği konuşuluyor.
Özellikle ticari yapılarda yapılan denetimsiz müdahaleler de ciddi risk oluşturuyor. Bazı apartmanların zemin katları ticarethaneye dönüştürülürken kolon ve kirişlere müdahale edildiği yönünde iddialar var.
1999 Marmara Depremi'nde Eskişehir'de 33 kişinin hayatını kaybettiği Tarhan Apartmanı'nın altındaki oto galerisi için kolonların kesildiği iddiası hâlâ hafızalarda.
Bunca acı yaşanmışken aynı vurdumduymazlığın devam etmesi kabul edilebilir mi?
Taşıyıcı sisteme müdahale etmek basit bir tadilat değildir. İnsanların hayatını doğrudan tehlikeye atmaktır.
“BUGÜN, DÜNDEN DAHA HAZIR DEĞİLİZ”
İnşaat Mühendisleri Odası eski Eskişehir Şube Başkanı, bugün ise İMO Genel Merkez Yönetim Kurulu Üyesi olan Orkun Kılıç, yaptığı açıklamalarda Türkiye'nin ve Eskişehir'in deprem gerçeğine karşı yeterince önlem almadığını sık sık dile getirmişti.
Kılıç, 6 Şubat depremlerinin yıl dönümlerinde yaptığı değerlendirmelerde Türkiye'nin depreme hazırlık konusunda hâlâ ciddi eksiklikleri bulunduğuna dikkat çekerek, “Bugün, dünden daha hazır değiliz” demişti.
Bu sözler oldukça çarpıcı.
Çünkü deprem beklenmedik bir doğa olayı değil, öngörülebilir bir gerçek. Buna rağmen risk azaltma, yapı güvenliği ve kentsel dönüşüm konusunda gereken adımların atılmaması düşündürücü.
Kılıç'ın dikkat çektiği bir başka konu da imar afları ve denetimsiz yapılaşma.
Son 25 yılda çıkarılan imar aflarının mühendislik hizmeti almamış kaçak yapıların yasallaşmasına yol açtığını, kentsel dönüşümün ise çoğu zaman risk azaltmak yerine rant odaklı parsel bazlı yenilemelere dönüştüğünü ifade etmişti.
Üstelik Türkiye genelinde milyonlarca konutun riskli olduğu belirtilmesine rağmen kamuoyunun erişebileceği güncel, şeffaf ve bütüncül bir yapı envanterinin bulunmaması da önemli bir eksiklik.
ESKİŞEHİR'DE 5-6 BİN
BİNA ACİL RİSKLİ
Orkun Kılıç, İMO Eskişehir Şube Başkanlığı döneminde yaptığı açıklamalarda, belediyeyle imzalanan protokol kapsamında Eskişehir'de yaklaşık 52 bin binanın tarandığını belirtmişti…
Kılıç'ın o dönem verdiği bilgilere göre, şehirde 5-6 bin civarında binanın acil yıkılması gerekiyordu. İkinci aşamada yenilenmesi gereken yapılar da hesaba katıldığında yaklaşık 20 bin binanın dönüştürülmesiyle Eskişehir'in olası bir depremi çok daha düşük hasarla atlatabileceğini ifade etmişti.
Bu açıklamaların üzerinden zaman geçti.
Peki, o günden bugüne ne değişti?
Kaç bina yenilendi? Kaç bina güçlendirildi? Acil risk taşıdığı belirtilen yapılarla ilgili hangi somut adımlar atıldı?
Bu soruların yanıtlarını kamuoyu bilmek istiyor.
Çünkü depremde binalar yıkılıp insanlar enkaz altında kaldığında “Kader” veya “Alın yazısı” diyerek sorumluluktan kurtulamayız…
Afetler kader değil, önlenebilir sonuçlardır. Bilimi, mühendisliği ve kamusal sorumluluğu esas almayan politikaların bedelini ne yazık ki insanlar canlarıyla ödüyor…
KENTSEL DÖNÜŞÜMDE BELEDİYELER
VE BAKANLIK NEDEN UZLAŞAMIYOR?
Eskişehir'de Büyükşehir, Odunpazarı ve Tepebaşı Belediyelerinin hazırlattığı kentsel dönüşüm planları var.
Büyükşehir Belediyesi; Mustafa Kemal Paşa, İhsaniye, Hacıalibey, Yeni, Işıklar, Mamure, Deliklitaş ve Kurtuluş mahallelerinde kentsel dönüşüm kararı aldı. Ancak hazırlanan planlara bazı mahalle sakinleri karşı çıktı. Sonrasında dönüşüm yetkisinin Bakanlık tarafından devralındığı açıklandı.
Odunpazarı Belediyesi de Küçük Sanayi Çarşısı için kentsel dönüşüm planları hazırlattı. Planların yetersiz olduğu yönündeki eleştiriler üzerine yeni bir çalışma yapıldı. Burada da dönüşüm yetkisi Bakanlığa geçti.
Tepebaşı Belediyesi ise Baksan Sanayi Sitesi'nde dönüşüm gerçekleştirmek istiyor. Ancak bu konuda da Bakanlıkla yaşanan yetki ve planlama sorunları gündeme geldi.
Sonuçta ne oluyor?
Belediyelerle Bakanlık arasındaki anlaşmazlıkların bedelini Eskişehirliler ödüyor.
Oysa mesele hangi partinin belediyesi olduğu değil, insanların can güvenliğidir.
AK PARTİ MİLLETVEKİLLERİ BAKAN
KURUM İLE BAŞKANLARI BULUŞTURMALI
Burada özellikle AK Parti Eskişehir İl Başkanı Gürhan Albayrak'a ve Eskişehir milletvekillerine önemli bir görev düşüyor.
Özellikle işi, evi ve ailesi Eskişehir'de olan AK Parti Milletvekili Nebi Hatipoğlu'nun bu konuda öncülük etmesi gerektiğini düşünüyorum.
AK Partili diğer milletvekilleri Ayşen Gürcan ve Fatih Dönmez'in de desteğiyle Büyükşehir Belediye Başkanı Ayşe Ünlüce, Odunpazarı Belediye Başkanı Kazım Kurt ve Tepebaşı Belediye Başkanı Ahmet Ataç, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ile bir araya getirilmeli.
Üç belediyenin hazırladığı kentsel dönüşüm projeleri masaya yatırılmalı. Eksiklikler varsa giderilmeli, hukuki ve teknik sorunlar çözüme kavuşturulmalı.
Bakanlık ile belediyeler arasında uzlaşma sağlanarak Eskişehir'in kentsel dönüşümünün önü açılmalı.
İstanbul'da uygulanan “Yarısı Bizden” kampanyasının Eskişehir'de de başlatılması için girişimde bulunulmalı…
Çünkü Eskişehir'in kaybedecek zamanı yok…
NE KADER NE DE ALIN YAZISI!
6 Şubat depremlerinde yitirdiğimiz on binlerce insanımızın acısı hâlâ yüreğimizde.
Ancak asıl sorumluluğumuz, aynı acıların yeniden yaşanmaması için bugünden harekete geçmek.
Şehirlerimizi fay hatlarını ve zemin özelliklerini dikkate alarak planlamalı, binalarımızı bilimsel esaslara göre inşa etmeli, mevcut yapı stokumuzu da vakit kaybetmeden güvenli hâle getirmeliyiz.
Depremi engelleyemeyiz ama yıkımı ve can kayıplarını önleyebiliriz.
Türkiye'nin ve Eskişehir'in önünde çok önemli bir tercih var:
Deprem olduğunda yine enkaz başında toplanıp “Kader” mi diyeceğiz, yoksa bilimin ve mühendisliğin gereğini yerine getirerek insanlarımızın hayatını mı kurtaracağız?
AK Parti milletvekillerine, belediye başkanlarına, Bakanlığa ve bütün yetkililere sesleniyorum:
Yarın yaşanacak olası bir depremde insanlar enkaz altında kalmadan, canlarımızı kaybetmeden harekete geçin…
Çünkü bugün atılmayan her adım, yarın yaşanabilecek bir felaketin sorumluluğunu büyütüyor.
Deprem öldürmez, ihmal öldürür. Bu gerçeği daha kaç canımızı kaybettikten sonra anlayacağız?
* * *