Central Hospital Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Op. Dr. Can Yapıcı, çocukluk çağında saptanamayan bacak boyu eşitsizliklerinin büyüdükçe kendiliğinden geçmeyeceğini, aksine kalıcı iskelet sistemi sorunlarına zemin hazırlayacağını açıkladı.
Çocuk sağlığı takiplerinde genellikle boy ve kilo endekslerine odaklanıldığını ifade eden Op. Dr. Can Yapıcı, iskelet sistemi gelişiminin de aynı hassasiyetle izlenmesi gerektiğini vurguladı. Küresel ölçekte her 100 çocuktan yaklaşık 3 ila 5'inde klinik düzeyde bacak boyu farkı saptandığına dikkat çeken Yapıcı; erken dönemde teşhis konulmayan vakaların gelecekte omurgada eğrilik, kalça ve diz eklemlerinde erken kireçlenme ile kronik ağrılara neden olabileceğini aktardı.
Dikkat Edilmesi Gereken Klinik Belirtiler
Hafif düzeydeki uzunluk farklarının ilk etapta dışarıdan fark edilmesinin güç olduğunu belirten Op. Dr. Can Yapıcı, ailelerin çocuklarında gözlemleyebileceği kritik uyarıcı işaretleri sıraladı. Yapıcı, yürürken ortaya çıkan aksama veya topallama, sürekli tek bir bacağa ağırlık vererek durma, ayakkabı tabanlarının asimetrik biçimde aşınması, omuz ile kalça hizalarında belirgin seviye farkları ve genel duruş bozukluklarının vakit kaybetmeden bir uzmana danışılması gereken durumlar olduğunu ifade etti.
Bacak Boyu Eşitsizliğinin Temel Nedenleri
Uzunluk farklarının doğumsal faktörlere dayanabileceği gibi sonradan da oluşabileceğini kaydeden Op. Dr. Can Yapıcı, çocukluk döneminde yaşanan ve büyüme plağına zarar veren kemik kırıkları ile enfeksiyonların en sık görülen nedenler arasında yer aldığını belirtti. Gelişimsel kalça displazisi, doğumsal uzuv eksiklikleri, vücudun tek tarafının fazla büyümesine yol açan genetik sendromlar, nadir görülen kemik tümörleri ve çocukluk çağı romatizması da iskelet dengesini bozan diğer etkenler arasında gösterildi.
Hafif Vakalar İçin Ameliyatsız Çözümler
Her bacak boyu farkının cerrahi müdahale gerektirmediğini söyleyen Op. Dr. Can Yapıcı, özellikle 2 santimetrenin altında kalan eşitsizliklerde muhafazakar tedavi yöntemlerinin tercih edildiğini belirtti. Bu kapsamda uygulanan kişiye özel tabanlıklar ve ayakkabı yükseltmeleri, kısa kalan bacağı destekleyerek kalça ile omurga dengesini koruyor, eklemlere binen biniş yükünü dengeleyerek omurga eğriliklerinin önüne geçiyor.
İleri Dereceli Eşitsizliklerde Cerrahi Yöntemler
Erişkinlik dönemine kadar farkın 2-2,5 santimetrenin üzerine çıkacağı öngörülen çocuklarda cerrahi seçeneklerin devreye girdiğini ifade eden Yapıcı, güncel tekniklerin amacının vücudun kendi kemiğini üretmesini sağlamak olduğunu aktardı. Tedavide; kemikte eğrilik de olan vakalarda dıştan uygulanan eksternal fiksatörler, enfeksiyon riski düşük ve estetik açıdan avantajlı içten manyetik uzatma çivileri, her iki yöntemin bir arada kullanıldığı kombine teknikler ya da uzun bacağın uzama hızını yavaşlatan epifizyodez yöntemi başarıyla uygulanıyor.
Büyüme plakları, çocukların uzun kemiklerinin uç kısımlarında bulunan ve boy uzamasını sağlayan kıkırdak doku alanlarıdır. Çocukluk döneminde geçirilen travmalar veya kırıklar bu hassas dokulara zarar verdiğinde, etkilenen kemiğin uzama süreci sekteye uğramakta ve çocuk büyüdükçe iki uzuv arasındaki uzunluk farkı geometrik olarak artış göstermektedir. Bu nedenle uzmanlar, "büyüdükçe düzelir" inanışının tıbbi bir karşılığı olmadığını vurgulamaktadır.
