Vücut sıcaklığını dengelemek için meydana gelen doğal bir fonksiyon olan terleme, aşırı boyutlara ulaştığında gizli sağlık sorunlarına işaret edebiliyor. İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Meral Maralcan, herhangi bir fiziksel aktivite veya sıcak ortam olmaksızın gelişen aşırı terlemenin (hiperhidroz) altında yatan nedenler ve tedavi yöntemleri hakkında önemli bilgiler verdi.
-
Aşırı Terlemenin Nedenleri ve Türleri Hiperhidroz, vücudun sıcaklığı düzenlemek için ihtiyaç duyduğundan çok daha fazla ter üretmesi durumudur. Günlük yaşamı ve sosyal ilişkileri olumsuz etkileyen bu problem, avuç içleri, ayak tabanları, koltuk altları ve yüz bölgesinde yoğunlaşır. Hastalık, ortaya çıkış nedenlerine göre iki ana gruba ayrılmaktadır. Herhangi bir hastalıktan bağımsız olarak gelişen primer bölgesel aşırı terleme genellikle genetik yatkınlık, stres, egzersiz ve ani ısı artışıyla tetiklenir. Başka bir sağlık sorununa bağlı olarak ortaya çıkan sekonder aşırı terleme ise obezite, diyabet, tiroit hastalıkları, menopoz, gebelik, gut, sinir sistemi bozuklukları, alkol kullanımı, solunum ve kalp yetmezliği gibi rahatsızlıklar nedeniyle gelişmektedir.
Çocuklarda ve Yetişkinlerde Farklı Belirtiler Hastalığın semptomları ciltte sürekli nem hissi, kıyafetlerin sıkça ıslanması, vücut kokusunda artış, tahriş ve enfeksiyon eğilimi olarak kendini gösterir. Belirtiler yaş gruplarına göre farklı işlevsel sorunlara yol açar. Çocukluk döneminde yazı yazarken kâğıdın ıslanması, klavye kullanımında zorlanma veya enstrüman çalarken elin kayması gibi problemler ön plana çıkarken; erişkinlerde el sıkışmaktan kaçınma ve sosyal ortamlardan uzaklaşma gibi psikososyal etkiler görülür. İleri vakalarda eller saniyeler içinde yeniden terleyebilir, nadiren de olsa el bileklerinden itibaren renk değişimleri ile ciltte pullanmalar meydana gelebilir.
Tanı Süreci ve Başvurulacak Bölümler Aşırı terleme problemi yaşayan kişilerin öncelikli olarak dahiliye (iç hastalıkları) ve dermatoloji (cilt hastalıkları) bölümlerine başvurması gerekmektedir. Altta yatan sebeplere göre hastalar endokrinoloji, nöroloji veya ilgili diğer uzmanlık alanlarına da yönlendirilebilir. Tanı aşamasında hastanın detaylı öyküsü ve fizik muayenesi temel alınır. Sekonder nedenlerin tespiti amacıyla kan testleri, tiroit fonksiyon değerlendirmeleri, kan şekeri ölçümleri ve hormonal incelemeler gibi laboratuvar tetkiklerinden yararlanılarak kesin tanı konur.
Tedavi Yöntemleri ve Botoks Uygulaması Hiperhidroz tedavisi hastanın durumuna, terlemenin şiddetine ve etkilenen bölgeye göre kişiye özel olarak planlanır. Sekonder aşırı terlemede temel amaç, terlemeye yol açan diyabet veya tiroit gibi ana hastalığın tedavi edilmesidir. Primer vakalarda ise ilk basamakta ter bezlerinin çıkış noktalarını geçici olarak bloke eden krem ve deodorant türevi ürünler kullanılır. Hafif ve orta şiddetli durumlarda etkili olan bu yöntemlerin yanı sıra botoks tedavisinden de sıkça faydalanılır. Botulinum toksini, terlemeyi sağlayan sinir iletimini geçici süreyle durdurarak ter bezlerinin çalışmasını azaltır. Koltuk altı bölgesinde uzun süreli konfor sağlayan bu yöntemin el bölgesindeki etkisi ise birkaç ayla sınırlıdır. Bu tedavilerin yetersiz kaldığı el ve ayak terlemelerinde ise düşük seviyeli elektrik akımı içeren uygulamalar devreye girmektedir.
Terleme normal şartlarda vücudun aşırı ısınmasını önleyen koruyucu bir mekanizmadır. Ancak hormonal değişim dönemleri (menopoz, hamilelik) veya metabolik rahatsızlıklar bu mekanizmanın dengesini bozarak salgının kontrolsüz biçimde artmasına yol açabilmektedir.
Aşırı terleme, sadece sosyal bir rahatsızlık olmanın ötesinde, vücutta seyreden kronik ve sistemik hastalıkların erken dönemdeki bir sinyali olabilir. Bu nedenle günlük hayatı zorlaştıran yoğun terleme şikayetlerinde, kalıcı ve doğru bir çözüm için uzman hekim kontrolünde gerekli laboratuvar tetkiklerinin yapılması hayati önem taşımaktadır.
