Türkiye'nin zengin bitki örtüsü, bilim dünyasını heyecanlandıran yeni keşiflere ev sahipliği yapmaya devam ediyor. Anadolu Üniversitesi Eczacılık Fakültesi ve Harran Üniversitesi'nden akademisyenlerin yürüttüğü kapsamlı çalışmalar sonucunda, daha önce literatürde bulunmayan iki yeni yabani soğan (Allium) türü keşfedildi. Q1 kategorisindeki prestijli uluslararası dergilerde yayımlanarak tescillenen keşifler, aynı zamanda duygu dolu aile hikayelerine de sahne oldu. Ekipten Prof. Dr. Yavuz Bülent Köse, türlerden birine merhum babasının, diğerine ise oğlunun adını verdi.
Anadolu Topraklarının Biyoçeşitliliği Tescillendi
Farklı fitocoğrafik bölgelerin kesişim noktasında yer alan Türkiye, kıtasal ölçekteki genetik mirasıyla botanik dünyasına yön vermeyi sürdürüyor. Son olarak Anadolu Üniversitesi Eczacılık Fakültesi ve Harran Üniversitesi ortaklığında oluşturulan uzman ekip, literatürde daha önce kaydı bulunmayan iki yeni yabani soğan (Allium) türünü keşfederek uluslararası literatüre dahil etti.
Büyük yankı uyandıran bu önemli başarı; Anadolu Üniversitesi'nden Prof. Dr. Yavuz Bülent Köse, Arş. Gör. Fatmanur Tunç ile Harran Üniversitesi'nden Doç. Dr. Mehmet Maruf Balos ve Veysel Sonay’dan oluşan akademisyen kadrosunun özverili arazı ve laboratuvar çalışmalarıyla hayata geçti. Keşfedilen endemik türler, alanın en prestijli yayın organları arasında gösterilen Life ve Plants dergilerinde yayımlanarak metodolojik doğruluğunu kanıtladı.
Keşiflerin Arkasında Anlamlı Aile Öyküleri
Yeni türler, barındırdıkları yüksek bilimsel değerin ötesinde duygusal hikayeleriyle de dikkatleri üzerine çekti. Araştırma ekibinde yer alan Eczacılık Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Yavuz Bülent Köse, bitkilere aile bireylerinin isimlerini miras bıraktı:
-
Allium kazim-kosei: Eskişehir’in Günyüzü ilçesine bağlı Kavuncu Mahallesi civarındaki jipsli topraklarda keşfedilen türe, Prof. Dr. Köse'nin geçtiğimiz yıllarda vefat eden babası Kazım Köse'nin anısını yaşatmak amacıyla bu isim verildi.
-
Allium aralii: Şanlıurfa Bozova'daki Kaplandağı mevkiinde, dik kireçtaşı kayalıkları ve meşe çalılıkları arasında kayıt altına alınan türe ise bilim insanının oğlu Aral Köse'ye atfen "Kaplandağı soğanı" ismi konuldu.
Bütüncül Taksonomi Yaklaşımıyla Doğrulandı
Bitkilerin taksonomik sınırlarını kesin hatlarla çizebilmek adına "entegre bütüncül taksonomi" metodolojisi benimsediklerini ifade eden Prof. Dr. Yavuz Bülent Köse, süreç işleyişini şu sözlerle özetledi: "Bitkilerin gövde, yaprak, çiçek ve soğan yapıları detaylıca morfolojik analizden geçirildi. Tohum ve polen yüzeyleri modern mikroskoplar vasıtasıyla mikromorfolojik düzeyde incelendi. Moleküler filogenetik çalışmalar kapsamında ise türlerin genetik olarak akrabalarından ayrışıp ayrışmadığını görmek adına DNA ekstraksiyonu gerçekleştirilerek nükleer ve kloroplast bölgeler hedeflenip dizileme yapıldı."
Bu tarz endemik keşiflerin Türkiye'nin uluslararası biyoçeşitlilik sözleşmelerindeki konumunu perçinlediğini belirten yetkililer, Anadolu coğrafyasının henüz gün yüzüne çıkmamış devasa bir potansiyele sahip olduğunu vurguladı.
