Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV), Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması verilerinden yararlanarak hazırladığı çoklu yoksunluk raporunu yayımladı. Araştırmaya göre, nüfusun yüzde 20,9'una karşılık gelen 17,6 milyon kişi 2025 yılında çoklu yoksunluk yaşadı. Reel gelirdeki yüzde 72'lik artışa rağmen alt gelir gruplarının beslenme, barınma ve temel ihtiyaçlara erişimde yaşadığı sıkıntılar dikkat çekti.
Beslenme ve Temel İhtiyaçlara Erişim Zorlaştı
Araştırmada, reel değeri sabit tutulan göreli yoksulluk sınırının altında yaşayanların oranı 2019'da yüzde 21,3 iken 2025'te yüzde 4,2'ye geriledi. Buna karşın temel gıdaya erişimdeki sorunların derinleştiği görüldü. İki günde bir et, tavuk veya balık içeren bir öğün tüketemeyenlerin oranı 2019'da yüzde 33,6 iken 2025'te yüzde 35,1'e yükseldi. Genel çoklu yoksunluk oranı aynı dönemde yüzde 25,3'ten yüzde 20,9'a, ağır çoklu yoksunluk oranı ise yüzde 15,8'den yüzde 13'e düştü.
5,5 Million Kişinin Geliri Yoksulluk Sınırının Üzerinde
Çoklu yoksunluk; beslenme, ısınma, barınma, fatura/kredi ödemeleri, eşya/sosyal yaşam, sağlık hizmetleri, gelir durumu ve çalışma koşulları olmak üzere 8 kriter üzerinden değerlendirildi. Çalışmanın en dikkat çeken bulgularından biri ise çoklu yoksunluk yaşayanların yüzde 31,3'ünü oluşturan yaklaşık 5,5 milyon kişinin gelirinin resmi yoksulluk sınırının üzerinde yer alması oldu. Bu kesimin yüzde 57,2'si geçinmekte zorlandığını beyan ederken, büyükşehirlerdeki kira ve yaşam maliyetlerinin yüksekliği temel neden gösterildi.
Çocuklu Aileler ve Güneydoğu Risk Altında
Hane yapısı incelendiğinde, 4 veya daha fazla çocuk bulunan hanelerdeki çocukların yüzde 45,2'sinin ağır çoklu yoksunluk yaşadığı tespit edildi. Tek ebeveynli aileler ile hane reisinin çalışmadığı haneler yüksek risk grubunda yer alırken, bölgesel bazda Güneydoğu Anadolu Bölgesi çoklu yoksunluğun en yoğun görüldüğü alan oldu. Türkiye, gelir ve sosyal yoksunluk göstergelerinde yüzde 11,1 ile yüzde 6,1 olan Avrupa Birliği (AB) ortalamasının oldukça üzerinde kaldı.
