Kazakistan’ın ev sahipliğinde düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları Konseyi Gayriresmî Zirvesi'nde liderler; dijital dönüşüm, yapay zeka, ortak teknoloji hamleleri ve Türk dünyasının küresel belirsizlikler karşısındaki dayanışmasını masaya yatırdı.
Liderler yapay zeka ve dijitalleşme için bir araya geldi
Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev'in ev sahipliğinde "Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma" temasıyla düzenlenen zirve, üye ülkelerin devlet başkanlarını bir araya getirdi. Kongre merkezindeki karşılama töreninde Tokayev; Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile tek tek selamlaştı. Aile fotoğrafı çekiminin ardından geçilen toplantıda, TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev, Aksakallar Konseyi ve Türk İşbirliği Teşkilatları da hazır bulundu.
Küresel belirsizlik döneminde birlik mesajı
Zirvenin açılış konuşmasını gerçekleştiren ev sahibi Cumhurbaşkanı Tokayev, artan bölgesel rekabet ile silahlı çatışmaların dünya ekonomisini istikrarsızlaştırdığına dikkat çekti. Yüzyıllara dayanan ortak tarihe sahip Türk devletlerinin bu belirsizlik döneminde birlik içinde olmasının kritik önem taşıdığını belirten Tokayev, ekonomik ve yatırım ortaklıklarının güçlendirilmesi gerektiğini söyledi. Teknolojik modernleşmenin gerisinde kalınmaması adına üye devletlerin çabalarını birleştirmesi gerektiğini ifade eden Kazakistan lideri, elektronik belgelerin ve dijital imzaların karşılıklı tanınması için ortak çalışma çağrısı yaptı.
Teknoloji ve uzay alanında stratejik ortaklıklar
Uzaycılık faaliyetlerinin Türk devletlerinin küresel rekabet gücünü artıran temel unsurlardan biri olduğunu belirten Tokayev, uydu haberleşmesi, navigasyon ve izleme alanlarında sistemli projelerin hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı. Bu bağlamda ‘CubeSat-12U’ bilimsel uydusunun fırlatılmasının önemine değinen Tokayev, teknolojik bağımsızlığı güçlendirmek adına ortak bir bilişim merkezi kurulmasını önerdi. "Turkic AI" adı verilmesi önerilen bu "IT-hub" merkezinin yanı sıra, Türk medeniyetinin zengin kültürel mirasını çok dilli bir formatta çevrimiçi ortama taşıyacak özel bir dijital platformun oluşturulması gerektiğini kaydetti.
Türkistan’a yeni merkez ve ortak dil komisyonu
Kültürel mirası geleceğe aktarma görevi doğrultusunda manevi öneme sahip Türkistan şehrinde bir "Türk Medeniyetleri Merkezi" kurma kararı aldığını açıklayan Tokayev, bu yapının kardeş ülkelerin ortak bilimsel ve eğitsel projelerine ev sahipliği yapacağını duyurdu. Ayrıca, teknolojik ilerleme çağında ortak bir Türk dilleri terminoloji tabanının oluşturulmasının önemine değindi. Türk Akademisi tarafından yayımlanan 8 ciltlik terminoloji sözlüğünün bu birleşmeye katkı sağladığını ifade eden Tokayev, üye ülkelerin uzmanlarından oluşacak bir "Devletler Arası Terminoloji Komisyonu" kurulması teklifinde bulundu. TDT'nin askeri veya jeopolitik bir örgüt olmadığını hatırlatan Kazakistan lideri, platformun tamamen ticari, dijital ve kültürel iş birliğine dayalı benzersiz bir yapı olduğunu ve Türk dünyasının dayanışmasını her zaman koruması gerektiğini sözlerine ekledi.
Kırgızistan dijitalleşme başarılarını paylaştı
Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, zirvedeki hitabında ülkelerinde kamu hizmetlerinin dijitalleştirilmesi yönünde katettikleri mesafeyi aktardı. Vatandaşların 195 kamu hizmetine internet üzerinden erişimini sağlayan "Tündük" portalını bu başarıya örnek gösteren Caparov, dijital dönüşümü desteklemek amacıyla okullara yüksek hızlı internet ulaştırdıklarını ve üniversitelerde modern eğitim programları başlattıklarını belirtti. Caparov, yenilikçi teknolojiler ve ortak projeler kapsamında uluslararası iş birliklerini genişletmeye büyük ilgi duyduklarını ifade etti.
