15 yaşını doldurmamış çocukların sosyal medya hesabı açmasını engelleyen düzenlemeyle dijital platformlarda yeni bir dönem başladı. Sosyal medya şirketlerinin 31 Mart 2027'ye kadar mevcut hesaplarda yaş doğrulaması yapması gerektiğini belirten Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Yeni Medya ve İletişim Bölüm Başkanı Doç. Dr. Zindan Çakıcı, 15-18 yaş aralığındaki kullanıcıların ise çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmete alınacağını ifade etti.
e-Devlet Üzerinden Yaş Doğrulama Sistemi Nasıl İşleyecek?
1 Kasım'da yürürlüğe giren düzenlemenin temel mekanizmasını e-Devlet üzerinden oluşturulacak yaş doğrulama belirteci oluşturuyor. Kullanıcılar, e-Devlet üzerinden kimliklerini doğrulayarak Siber Güvenlik Başkanlığının sunduğu hizmet aracılığıyla bu belirteci oluşturup sosyal medya platformuna yükleyecek. Belirteçte kişinin kimlik bilgileri veya doğum tarihi yer almayacak; platform yalnızca kullanıcının 15 ve 18 yaş eşiklerini karşılayıp karşılamadığını doğrulayacak. Kişisel verilerin korunması açısından olumlu bulunan bu sistemde, 15 yaş altı çocuklara sosyal ağ hizmeti sunulmayacak, 15-18 yaş grubuna ise gizlilik ayarları ve içerik sunumu özelleştirilmiş hesaplar sağlanacak.
Mevcut Hesaplar ve Sahte Mesaj Uyarıları
Sosyal medya platformlarının mevcut kullanıcı hesaplarını da 31 Mart 2027'ye kadar en az bir kez yaş doğrulamasından geçirmesi gerekiyor. 15 yaş altındaki çocukların mevcut hesapları kapatılırken itiraz mekanizması işletilirse süreç sonuçlanana kadar içerikler ve kişisel veriler silinmeyecek; platformların ücretsiz, Türkçe ve anlamlı insan incelemesi içeren bir başvuru mekanizması sunması zorunlu tutulacak. Öte yandan, sistemin dolandırıcılar tarafından kötüye kullanılabileceğine dikkat çekilerek, Dezenformasyonla Mücadele Merkezi'nin sahte SMS ve bağlantılara karşı yaptığı uyarılar hatırlatıldı. Yaş doğrulama işlemlerinin yalnızca resmî e-Devlet Kapısı veya mobil uygulaması üzerinden yapılması gerektiği vurgulandı.
VPN Kullanımı ve Denetim Mekanizmaları
Doğrulama sürecinin beyana değil resmî yaş bilgisine dayanması nedeniyle VPN kullanımının bu zorunluluğu ortadan kaldırmayacağı belirtiliyor. Kullanıcının yaş grubuyla uyumsuz hareket ettiğine dair makul şüphe oluşması halinde platformlar hesabı askıya alarak yeniden yaş doğrulaması isteyebilecek. Ancak çocukların ebeveyn hesaplarını kullanması gibi yöntemlerin tamamen engellenmesinin daha güç olduğu, bu nedenle yasal kısıtlamaların dijital okuryazarlık eğitimleriyle desteklenmesi gerektiği ifade ediliyor.
1 Kasım'da yürürlüğe giren yeni düzenleme, 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımına sınırlama getirirken platformların içerik sunumu, iletişim özellikleri ve öneri sistemlerini Yönetmelik hükümlerine uygun hâle getirmesini zorunlu kılıyor.
Düzenlemenin etkinliğinin yalnızca kapatılan hesap sayısıyla değil; zararlı içeriklere maruz kalma oranları, veri ihlalleri ve dijital okuryazarlık düzeyi gibi bilimsel göstergelerle izlenmesi gerekiyor. Uzmanlar, okullarda siber zorbalığı tanıma, kişisel verileri koruma ve algoritmaların işleyişini anlama eğitimlerinin güçlendirilmesi gerektiğini belirterek, asıl amacın çocukları dijital ortamda daha güvenli ve bilinçli bireyler olarak yetiştirmek olduğunu vurguluyor.
