Deniz ulaşımında nadir görülse de meydana gelen gemi kazaları ve batma durumları, doğru ve hızlı tepki verilmesini zorunlu kılmaktadır. Panik yapmadan hareket etmek, acil durum talimatlarına uymak ve can emniyeti ekipmanlarını doğru kullanmak hayati önem taşımaktadır. Denizde acil bir durumda yapılması gereken temel adımları derledik.
Deniz araçlarında meydana gelen teknik arızalar, kötü hava koşulları veya çatışma gibi durumlarda geminin su alması ya da batma tehlikesiyle karşılaşması ihtimaline karşı alınması gereken güvenlik önlemleri bulunmaktadır. Yolculuk öncesinde ve kaza anında uygulanacak doğru adımlar, hayatta kalma şansını doğrudan artırmaktadır.
Sakin Kalmak ve Uyarı Sinyallerini Takip Etmek
Bir gemide acil durum meydana geldiğinde verilecek ilk tepki paniği kontrol altına almaktır. Gemilerde genel acil durum sinyali genellikle 7 kısa ve 1 uzun düdük/alarm sesiyle duyurulur. Bu sinyal duyulduğunda yolcuların bulundukları yerdeki acil durum talimatlarını incelemesi ve mürettebatın yönlendirmelerine eksiksiz uyması gerekmektedir.
Can Yeleğinin Doğru Kullanımı
Gemi tahliye kararı verilmeden önce ilk yapılması gereken işlem can yeleğini giymektir. Yolcu kamaralarında ve toplanma alanlarında bulunan can yelekleri, vücuda tam oturacak şekilde bağlanmalıdır. Çocuklar ve yetişkinler için farklı boyutlarda bulunan yeleklerin düdük ve ışık gibi donanımlarının çalışır durumda olduğundan emin olunmalıdır.
Topplanma İstasyonlarına Hareket ve Tahliye
Alarm durumunda kişisel eşyaları toplamakla zaman kaybetmeden mürettebatın gösterdiği toplanma alanlarına (Muster Station) geçilmelidir. Filika ve can sallarına biniş sırası görevliler tarafından organize edilir. Gemiden suya atlamak zorunda kalındığı takdirde:
-
Yüksekten atlamadan önce alanın boş olduğundan emin olunmalı,
-
Bir el ile can yeleği ve burun kapatılmalı, diğer el ile dirsek desteklenmeli,
-
Bacaklar birleştirilerek dik bir açıyla suya atlanmalıdır.
Suda Hayatta Kalma ve Hipotermi Önlemleri
Deniz suyuna girildiğinde vücut ısısının hızla düşmesini (hipotermi) engellemek kritik rol oynar. Suda yalnız olunması halinde bacaklar göğse doğru çekilerek "Cenin (HELP)" pozisyonu alınmalı; birden fazla kişi varsa birbirine sarılarak "Grup (Huddle)" pozisyonu oluşturulmalıdır. Bu durum hem vücut ısısını korur hem de arama kurtarma ekiplerinin fark etmesini kolaylaştırır.
Uluslararası Denizde Can Emniyeti Sözleşmesi (SOLAS) standartları gereği, tüm yolcu gemilerinde sefer öncesinde güvenlik bilgilendirmelerinin yapılması ve acil durum ekipmanlarının eksiksiz bulundurulması zorunludur. Denize kıyısı olan ülkeler ve arama kurtarma birimleri, olası kazalarda uydu destekli takip sistemleriyle müdahale gerçekleştirmektedir.
Deniz kazalarında hayatta kalmanın en temel kuralı, emniyet ekipmanlarının yerini önceden öğrenmek ve gemi mürettebatının talimatlarına göre hareket etmektir. Doğru ve disiplinli bir şekilde uygulanan acil durum protokolleri, muhtemel can kayıplarının önüne geçmedeki en önemli etkendir.
