Türkiye’nin biyolojik çeşitliliği açısından büyük önem taşıyan Caretta caretta deniz kaplumbağalarının korunmasına yönelik çalışmalar 2026 yılında da devam ediyor. Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi’nde yürütülen projede bilim insanları ve gönüllü öğrenciler, yuvaların tespiti ve yavruların denize güvenle ulaşması için aralıksız saha çalışması gerçekleştiriyor.
Fethiye Kumsallarında Koruma ve İzleme Çalışmaları
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü tarafından Fethiye kumsallarında yürütülen izleme ve koruma projesi, Pamukkale Üniversitesi’nden Dr. Doğan Sözbilen’in yürütücülüğünde sürdürülmektedir. Projenin bilimsel ekibinde Üsküdar Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Doğukan Mutlu yer almaktadır. Üsküdar Üniversitesi’nden gönüllü öğrencilerin de katkı sağladığı saha operasyonlarında, yuvalama alanları tek tek belirlenerek koruma tedbirleri uygulanmaktadır.
Saha ekipleri Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi’ndeki yuvaları izleyerek kafesleme işlemleri yürütmekte ve yumurtadan çıkan yavruların Akdeniz’e güvenli biçimde ulaşmasını sağlamaktadır. Kumsallarda hem biyolojik hem de genetik araştırmaların kesintisiz sürdüğünü ifade eden Dr. Doğukan Mutlu, elde edilen veriler ışığında yuva sayılarında bir düşüş yaşanmamasının sevindirici olduğunu belirtmektedir. Mutlu, bu tablonun yürütülen koruma faaliyetlerinin uzun vadede olumlu sonuçlar verdiğini ve kaplumbağaların bölgeyi yuvalama alanı olarak kullanmayı sürdürdüğünü gösterdiğini vurgulamaktadır.
İnsan Baskısı ve Kontrolsüz Araç Girişi Riski
Yürütülen olumlu çalışmalara rağmen sahadaki araştırma ekibi, kumsal alanlar üzerindeki insan odaklı baskıların yarattığı tehlikelere dikkat çekmektedir. Özellikle Karaot plajında bulunan Akgöl bölgesindeki yuvalama alanlarına yapılan kontrolsüz araç girişleri, yumurtaların ve hassas yuva yapılarının zarar görmesine yol açabilecek ciddi bir tehdit olarak değerlendirilmektedir.
Bölgede doğal dengenin korunabilmesi için hem gündüz kullanımında hem de gece saatlerinde belirli kurallara uyulması gerekmektedir. Araştırmacılar ve gönüllü öğrenciler, kumsalı ziyaret eden tatilcileri bilgilendirerek doğa ile insan faaliyetlerinin uyum içinde sürdürülmesi amacıyla farkındalık çalışmaları yürütmektedir.
Sürdürülebilir Turizm İçin Gece Kurallarına Uymak Şart
Fethiye kumsallarının hem turizm faaliyetleri hem de nesli tehlike altındaki deniz kaplumbağaları için kritik bir değer taşıdığı belirtilmektedir. Turizmin sürdürülebilirliğinin doğal çevrenin korunmasına bağlı olduğunu hatırlatan uzmanlar, gece saatlerinde kumsalda yapılan bazı hatalı davranışların türün geleceğini riske attığını ifade etmektedir.
Hava karardıktan sonra yakılan ateşler, kullanılan el fenerleri ve cep telefonu ışıkları, yumurtadan çıkan yavruların denize ulaşmak yerine yönlerini şaşırarak karaya yönelmelerine sebep olmaktadır. Oluşan yüksek ses ve gürültü ise karaya çıkan anaç kaplumbağaların ürkerek yumurtlamadan denize geri dönmesine yol açmaktadır. Ayrıca kumsala yerleştirilen koruma kafeslerine hiçbir şekilde müdahale edilmemesi, yavruların sağlıklı gelişimi ve canlı kalabilmesi açısından hayati önem taşımaktadır.
Caretta caretta türü deniz kaplumbağaları, doğdukları kumsallara yıllar sonra yumurtlamak üzere geri dönen sadık bir navigasyon davranışına sahiptir. Akdeniz çanağındaki kumsal tahribatı, ışık kirliliği ve kıyı kirliliği bu türün üreme başarısını doğrudan etkilediği için Fethiye-Göcek gibi özel çevre koruma bölgelerindeki bilimsel takip çalışmaları hayati rol oynamaktadır.
Fethiye kumsallarında yürütülen koruma projeleri, bilimsel veriler ışığında Caretta caretta popülasyonunun korunmasında olumlu sonuçlar vermeye devam etmektedir. Ancak türün varlığını sürdürebilmesi; kontrolsüz araç girişlerinin engellenmesi, gece ışık ve gürültü kullanımının sınırlandırılması ve tatilcilerin sürdürülebilir turizm kurallarına hassasiyet göstermesiyle mümkün olacaktır.
