Zekât, sözlük anlamı itibarıyla "artma, çoğalma ve arınma" demektir. İslam fıkhında ise zengin sayılan Müslümanların, mal varlıklarının belli bir kısmını her yıl düzenli olarak ihtiyaç sahiplerine vermesidir. Toplumsal huzuru tesis eden bu köprü, fakir ile zengin arasındaki gönül bağını güçlendirirken malın da bereketlenmesine vesile olur. Ancak zekâtın kabulü için, hesaplamanın doğru yapılması ve "nisab" adı verilen ölçüye dikkat edilmesi esastır.
Zekâtın Şartı: Nisab Miktarı Nedir?
Bir kişinin zekât vermekle yükümlü sayılabilmesi için temel ihtiyaçlarının (ev, araba, ev eşyası) ve borçlarının dışında, artıcı nitelikte bir mala sahip olması gerekir.
-
Altın Sınırı: Zekâtın alt sınırı olan nisab, 85 gram altın veya bu değerde nakit paradır.
-
Süre Şartı: Bu mal varlığının üzerinden tam bir kameri yılın (354 gün) geçmiş olması gerekir.
Zekât Nasıl Hesaplanır? (40’ta 1 Kuralı)
Zekât oranı genel olarak mal varlığının %2,5'i, yani 40'ta 1'idir. Hesaplama yapılırken şu adımlar izlenir:
-
Mevcut Birikim: Elinizdeki tüm nakit, altın, gümüş, hisse senedi ve ticaret mallarını toplayın.
-
Borçları Düşün: Ödemeniz gereken borçları bu miktardan çıkarın.
-
Karşılaştırma: Kalan tutar 85 gram altın değerinin üzerindeyse, toplamın %2,5'ini zekât olarak ayırın.
Pratik Örnek:
-
Nakit: 200.000 TL
-
Altın (50 gram karşılığı): 120.000 TL
-
Ödenecek Borçlar: -20.000 TL
-
Net Matrah: 300.000 TL
-
Zekât Miktarı ($300.000 / 40$): 7.500 TL
Hangi Mallar Zekâta Tabidir?
Zekât verilecek mallar kategorilere ayrılır:
-
Nakit Varlıklar: TL, döviz, bankadaki mevduatlar.
-
Kıymetli Madenler: Altın ve gümüş (ziynet eşyası dahil).
-
Ticaret Malları: Kar amacıyla alınan ve satılan her türlü emtia.
-
Hayvanlar: Koyun, keçi, sığır ve develer için sayıya göre özel tablolar uygulanır.
-
Toprak Ürünleri: "Öşür" adı verilen bu zekât türünde oran sulama durumuna göre %5 veya %10’dur.
Önemli Not: Kişinin içinde oturduğu ev, kullandığı araç, mesleğini icra ettiği aletler ve temel giyim kuşam malzemeleri zekâta tabi değildir.
