Türkiye’nin su kaynakları ve gelecekteki su arzı güvenliği, nüfus artışı ile küresel iklim değişikliğinin kıskacında kritik bir dönemeçten geçiyor. Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri doğrultusunda yapılan son teknik hesaplamalar, ülkenin sanıldığı gibi bir "su zengini" olmadığını ve su kıtlığı riskiyle yüz yüze kaldığını net bir şekilde ortaya koydu.
Uluslararası kabul görmüş bilimsel kriterlere göre, bir ülkenin su zengini olarak nitelendirilebilmesi için kişi başına düşen yıllık kullanılabilir su miktarının en az 1700 metreküpün üzerinde olması gerekiyor. Ancak 31 Aralık 2025 tarihi itibarıyla nüfusu 86 milyon 92 bin 168 kişi olarak açıklanan Türkiye'nin, teknik ve ekonomik açıdan kullanılabilir toplam su potansiyeli 112 milyar metreküp seviyesinde. Bu iki veri birlikte ele alındığında, Türkiye’de kişi başına düşen yıllık kullanılabilir su miktarının yalnızca 1301 metreküp seviyesinde kaldığı hesaplandı. Bu durum, Türkiye'nin kritik eşiğin çok altında olduğunu gösteriyor.
Yağış Oranları ve Depolama Altyapısı
Yarı kurak bir iklim kuşağında yer alan Türkiye'de yağışlar mevsimsel ve bölgesel olarak büyük kararsızlıklar gösteriyor. Ülke genelindeki yıllık ortalama yağış miktarı 450 milyar metreküp seviyesindeyken, bu suyun her damlası sisteme dahil edilemiyor. DSİ'nin anlık takipleri ve ölçümleri kapsamında yürütülen çalışmalar neticesinde, Türkiye'nin mevcut su depolama kapasitesinin 183,82 milyar metreküp olduğu kayıtlara geçti.
Tarımsal Sulamada Büyük Hedef: Kapalı Sistemler
Türkiye'nin sahip olduğu 78 milyon hektarlık toplam yüz ölçümünün yaklaşık 24 milyon hektarlık kısmını işlenebilir tarım arazileri oluşturuyor. Şu an için brüt sulanan alan büyüklüğü 7,28 milyon hektara ulaşmış durumda. Tarımda su israfının önüne geçmek adına DSİ şu somut adımları planlıyor:
-
2028 Hedefi: 2028 yılı sonuna kadar toplam 7,85 milyon hektar alanın sulamaya açılması hedefleniyor.
-
Modernizasyon: Açık kanal sistemleri tamamen terk edilerek, su kayıplarını minimuma indiren kapalı basınçlı borulu sulama yöntemleri yaygınlaştırılacak.
-
Drenaj Çözümleri: Tarım arazilerinde aşırı ya da yanlış sulamadan kaynaklanan drenaj sorunlarının giderilmesi amacıyla yenileme projelerine ağırlık verilecek.
25 Hidrolojik Havza İçin Master Plan
Küresel iklim krizinin yağış rejimlerini altüst etmesi, su kaynakları ile artan tüketim talebi arasındaki dengeyi bozmaya devam ediyor. Uzmanlar, mevcut tablonun devam etmesi ve önlem alınmaması halinde Türkiye'nin yakın gelecekte resmen "su stresi yaşayan ülkeler" kategorisine dahil olacağı uyarısında bulunuyor. Bu riskin önüne geçebilmek adına, Türkiye genelindeki 25 hidrolojik havzaya ait master planların iklim değişikliği koşullarına uygun şekilde güncellenmesi için hazırlık çalışmaları hızlandırıldı.