Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) Başkanı Mehmet Daniş, yasa dışı bahis ve kumarla mücadelenin yalnızca reklam ve içerik denetimi kapsamında değerlendirilemeyeceğini belirterek, “Bu mücadele bir seferberliktir” dedi.
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığınca düzenlenen “Yasa Dışı Bahis ve Kumar Bağımlılığıyla Mücadele Paneli”, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ve Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran’ın açış konuşmalarıyla gerçekleştirildi. Panelde yasa dışı bahis ve kumar bağımlılığının hukuki, finansal, toplumsal ve iletişim boyutları ele alındı.
Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Merih Altıntaş’ın moderatörlüğündeki panelde RTÜK Başkanı Mehmet Daniş’in yanı sıra Yükseköğretim Kurulu Başkanı Erol Özvar, İçişleri Bakan Yardımcısı Ali Çelik, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) Başkanı Hasan Kaymak ve Yeşilay Genel Başkanı Mehmet Dinç de değerlendirmelerde bulundu.
“Yasa dışı bahis yalnızca reklam denetimi konusu değil”
Panelde konuşan RTÜK Başkanı Mehmet Daniş, dijital yayıncılık, sosyal medya reklamları ve sponsorluklar yoluyla yasa dışı bahsin görünürlüğünün arttığına dikkati çekti.
Yasa dışı bahis ve kumarla mücadelenin yalnızca reklam veya içerik denetimi olarak ele alınamayacağını belirten Daniş, bağımlılık süreçleri, dijitalleşme, medya okuryazarlığı ve çocukların korunmasını kapsayan bütüncül bir mücadeleye ihtiyaç olduğunu söyledi.
RTÜK’ün çalışmalarını farkındalık ve müeyyide olmak üzere iki temel alanda yürüttüğünü ifade eden Daniş, kumar ve bahis davranışında bağımlılığı besleyen unsurlar arasında kazanma ihtimalinin oluşturduğu belirsizlik ve beklentinin de bulunduğunu belirtti.
Spor yayınlarındaki yasa dışı bahis reklamları takipte
Daniş, 6112 sayılı Kanun kapsamında yayın hizmetlerinin kumar oynamayı özendirici nitelikte olamayacağını hatırlatarak, özellikle spor yayınlarındaki yasa dışı bahis reklamlarının takip edildiğini bildirdi.
Yurt dışında oynanan Milli Takım ve kulüp maçlarının yayınlarında saha kenarında veya formalarda yasa dışı bahis sitelerinin reklamlarının görülebildiğini belirten Daniş, RTÜK’ün yayınları yayından sonra denetlediğini, yayın öncesinde müdahale veya yayından kaldırma yetkisinin bulunmadığını ifade etti.
Stadyumlardaki fiziksel reklamların kulüpler, federasyonlar ve uluslararası spor kuruluşlarının yetki alanında olduğunu kaydeden Daniş, yayına dijital veya sanal olarak sonradan yerleştirilen reklamlarda ise yayın hakkını elinde bulunduran kuruluşun sorumluluğu bulunduğunu belirtti.
Daniş, farklı kamera açılarını ve aynı müsabakanın farklı ülkelerdeki yayınlarını karşılaştırarak sanal reklamların tespit edildiğini, bu kapsamda idari para cezaları ve katalogdan çıkarma yaptırımları uygulandığını söyledi.
Mevcut mevzuatın günümüz dijital ortamındaki bütün sorunları karşılamakta yeterli olmadığını ifade eden Daniş, RTÜK olarak radyo ve televizyonun yanı sıra isteğe bağlı yayın hizmetlerini de kapsayacak bir mevzuat değişikliği önerisi hazırladıklarını açıkladı.
“Televizyonda yasa dışı bahis reklamına izin yok”
Türkiye’de televizyon yayınlarında yasa dışı bahis reklamının yayınlanamayacağını vurgulayan Daniş, ekranlarda site adı, logo veya QR kod gösterilemeyeceğini, “deneme bonusu”, “yüksek oran” ve “bedava bahis” gibi özendirici ifadelerin kullanılamayacağını söyledi.
Daniş, yasa dışı bahis içeriklerinin yalnızca televizyon ekranlarında görülmediğine dikkati çekerek, gençlerin bu içeriklerle telefon, sosyal medya, mesajlaşma grupları, arama motorları ve spor haberleri üzerinden de karşılaşabildiğini belirtti.
Bu nedenle mücadelenin yalnızca RTÜK’ün yetki alanıyla sınırlı olmadığını ifade eden Daniş, tüm kurumların kendi görev ve sorumlulukları çerçevesinde eşgüdüm içinde çalışması gerektiğini kaydetti.
Yeni sistemde “bağımlılık” ayrı sembol olacak
Daniş, önümüzdeki dönemde uygulanacak yeni Akıllı İşaretler Koruyucu Sembol Sistemi hakkında da bilgi verdi.
Yeni sistemde “bağımlılık” başlığının başlı başına bir içerik sembolü olacağını belirten Daniş, madde kullanımı, alkol, kumar ve yasa dışı bahis gibi içeriklerin ayrı ölçütlerle değerlendirileceğini söyledi.
Sisteme 10+ ve 16+ yaş sembollerinin de ekleneceğini belirten Daniş, uygulamanın yalnızca televizyonla sınırlı kalmayacağını, RTÜK lisanslı dijital platformlar için de zorunlu hale getirileceğini ifade etti.
Koruyucu sembollerin yanı sıra şifreli erişim, PIN koruması, çocuk profilleri ve ebeveyn kontrolü gibi araçların da koruma sisteminin parçası olacağını aktaran Daniş, “Amacımız teknolojiyi çocuğun hayatından çıkarmak değil, çocuğun hayatını teknolojinin içinde güvenli hale getirmek” dedi.
“Bu mücadele bir seferberliktir”
Yasa dışı bahis ve kumarla mücadelede yalnızca doğrudan reklamların değil, dizi, film ve programlarda kullanılan örtülü mesajların da dikkate alınması gerektiğini belirten Daniş, yayıncıların, senaristlerin ve içerik üreticilerinin sorumluluk üstlenmesinin önemine işaret etti.
RTÜK’ün teknolojik denetim kapasitesini de geliştirdiğini belirten Daniş, VİA+ sistemiyle yayın içeriklerinin daha kapsamlı şekilde analiz edilebildiğini söyledi.
Konuşmasının sonunda mücadelenin ortak sorumluluk gerektirdiğini vurgulayan Daniş, “Bu mücadele bir seferberliktir” ifadelerini kullandı.
RTÜK olarak kamu spotlarından müeyyidelere, koruyucu sembol sisteminden mevzuat önerilerine ve medya okuryazarlığı çalışmalarına kadar mevcut bütün araçları kullandıklarını belirten Daniş, mücadelenin tek başına bir kurum tarafından yürütülemeyeceğini söyledi.
Daniş, ebeveynler, öğretmenler, yayıncılar, eğitim kurumları, düzenleyici ve denetleyici kurumların birlikte oluşturacağı güvenli bir dijital ekosisteme ihtiyaç bulunduğunu belirterek, çocukların ve gençlerin dijital ortamda sağlıklı şekilde var olabilmesinin geleceğe yapılacak önemli yatırımlardan biri olduğunu kaydetti.
