TBMM Dışişleri Komisyonu’nda kabul edilerek gündeme oturan Mekke Anlaşması (Mekke Ortak Savunma Anlaşması); savunma sanayiinden ortak askerî tatbikatlara, kolektif caydırıcılıktan teknoloji transferine kadar pek çok kritik alanda kapsayıcı bir güvenlik mekanizması sunuyor.
7 Ağustos 2026’da Suudi Arabistan’ın Mekke kentinde imzalanan ve kamuoyunda "Mekke İttifakı" olarak da adlandırılan dev anlaşma, katılan ülkeler arasında NATO benzeri bir kolektif savunma modeli oluşturmayı hedefliyor.
Mekke Anlaşması Hangi Ülkeleri Kapsıyor?
Anlaşma, metinde “çekirdek taraflar” olarak tanımlanan üç ülkeyi kapsıyor:
-
Türkiye Cumhuriyeti
-
Pakistan İslam Cumhuriyeti
-
Suudi Arabistan Krallığı
Madde Madde Mekke Anlaşması
16 maddeden oluşan ve TBMM'ye sunulan kanun teklifinde yer alan Mekke Anlaşması'nın öne çıkan maddeleri şu şekildedir:
-
Madde 1 (Toprak Bütünlüğü ve Tehditlerin Bertarafı): Taraflar, birbirlerinin bağımsızlığının, egemenliğinin, toprak bütünlüğünün ve uluslararası alanda tanınan hudutlarının ihlal edilemezliğinin sağlanması ve korunması amacıyla iş birliği yapar. Herhangi bir tarafın sınırlarının tehdit edilmesi durumunda, bu tehditleri bertaraf etmek maksadıyla gerekli tüm yöntemler kullanılır.
-
Madde 2 (Ortak Savunma ve Saldırı Sayılması): Taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı bir silahlı saldırı, tüm taraflara yönelik bir saldırı kabul edilir. Bir tarafın saldırıya uğraması halinde diğer ülkeler, ellerindeki karşılıklı yardım imkanlarının tamamını kullanarak derhal yardım sağlayacaktır.
-
Madde 4 (İstişare ve Güvenlik Tedbirleri): Taraflar uluslararası güvenlik konularında düzenli istişarelerde bulunur; hayati çıkarlarını ve ulusal güvenliklerini korumak için bireysel ve müşterek tedbirler geliştirir.
-
Madde 5 (Terörle Mücadele): Bölgesel ve uluslararası istikrarı tehdit eden terörizmin tüm çeşitleriyle mücadelede operasyonel seviye de dahil olmak üzere müşterek çabalar güçlendirilir.
-
Madde 6 (Ortak Eğitim ve Tatbikatlar): Savaşta ve barışta, savunma yeteneklerini geliştirmek amacıyla personel değişimi, ortak eğitim programları, tatbikatlar ve Silahlı Kuvvetlerin birlikte çalışabilirliğini artıracak faaliyetler teşvik edilir.
-
Madde 7 (Savunma Sanayii Entegrasyonu): Karşılıklı mutabakat temelinde teknoloji paylaşımı, ortak teknoloji geliştirilmesi, ortak üretim ve savunma sanayii kuruluşları arasındaki iş birliği desteklenir.
-
Madde 8 (Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi): Anlaşmaya yön vermek üzere tarafların Dışişleri Bakanları, Savunma Bakanları ve Genelkurmay Başkanlarından oluşan bir komite kurulur. Komite yılda iki kez toplanır.
-
Madde 9 (İstihbarat Paylaşımı): Bilgi güvenliği ve verilerin korunması ilkelerine riayet edilerek, güvenli kanallar üzerinden karşılıklı istihbarat paylaşımı yapılır.
-
Madde 10 (Lojistik Destek): Barışta, savaşta ve olağanüstü durumlarda silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve teçhizat dahil olmak üzere birbirlerine lojistik destek sağlanır.
-
Madde 11 & 12 (Hukuki Altyapı ve Mevcut Anlaşmalar): Anlaşma, tarafların önceden akdetmiş oldukları uluslararası anlaşmalardan (örneğin Türkiye'nin NATO yükümlülükleri) doğan hak ve yükümlülüklerine halel getirmez.
-
Madde 13 (Bilgi Gizliliği): Gizlilik dereceli bilgi ve belgeler "bilmesi gereken" prensibince korunur ve üçüncü taraf devlet ya da şirketlerle paylaşılmaz.
-
Madde 16 (Yürürlük): Anlaşma, her bir tarafın kendi iç onay süreçlerini tamamlamasının ardından, son onay belgesinin Komite Sekretaryasına sunulduğu tarihte resmen yürürlüğe girer.
