Kişinin ihtiyaç duymadığı ve çoğu zaman maddi değeri olmayan nesneleri çalma dürtüsünün kleptomani olarak adlandırıldığını belirten uzmanlar, bu dürtünün kontrol edilmesinin zor olduğunu söylüyor. Bu durumun iradesizlik ya da kötü davranış olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çeken Klinik Psikolog İpek Erol, çalma davranışı öncesinde yoğun bir içsel huzursuzluk, gerginlik ve rahatsızlık hissi gözlemlendiğini ifade ediyor.
Kleptomani Bir Dürtü Kontrol Bozukluğudur
Kişinin ihtiyaç duymadığı ve çoğunlukla maddi değeri bulunmayan nesneleri çalmaya yönelik yoğun ve kontrol edilmesi güç bir dürtü hissetmesi kleptomani olarak tanımlanıyor. Her çalma davranışının kleptomani anlamına gelmediğini belirten uzmanlar, bu durumun psikiyatrik bir tablo olduğunu ancak hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmadığını vurguluyor. Hastalar genellikle eylem öncesinde yoğun içsel huzursuzluk yaşarken, eylem sonrasında kısa süreli bir rahatlama ve haz, ardından ise pişmanlık ve suçluluk hissediyor. Nörobiyolojik olarak frontal korteks ile dopaminerjik sistemin etkili olduğu bu süreçte, haz beklentisi kişinin muhakeme becerilerinin önüne geçebiliyor.
Tetikleyici Faktörler ve Yakınların Yaklaşımı
Kleptomani hastalarında çalma krizini tetikleyen ortak bir duygu bulunmamakla birlikte, yalnız hissetme, değersizlik, yoğun stres, depresif duygudurum ve travmatik süreçler bu dürtüyü artırabiliyor. Bununla birlikte her kleptomaninin altında travma yatmıyor; madde kullanım bozuklukları veya bipolar bozukluğun mani dönemi gibi eşlik eden başka psikiyatrik durumların da değerlendirilmesi gerekiyor. Kleptomanisi olan kişilere destek olurken çalınan eşyaları sürekli örtbas etmeye çalışmak yerine, kişiyi yardım arayışına yönlendirmek ve alışverişe yalnız göndermeme gibi dışsal kontroller sağlamak önem taşıyor.
Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog İpek Erol tarafından yapılan açıklamalar, kleptomaninin sadece iradesizlik olarak görülmemesi gerektiğini ve altta yatan psikiyatrik durumların profesyonel yaklaşımla ele alınmasının şart olduğunu ortaya koyuyor.
Tedavisinde psikoterapi, gerekli durumlarda ilaç düzenlemeleri ve davranışsal kontrollerin ön planda yer aldığı kleptomani, tedavi edilebilir bir rahatsızlık olarak öne çıkıyor. Psikoterapilerde kişinin gerilim, dürtü ve rahatlama döngüsünü tanıması, dürtü geldiğinde eyleme geçmek yerine ortamdan uzaklaşmayı öğrenmesi hedefleniyor. Bu süreçte hem hastanın hem de yakınlarının durumu gizlememesi ve yardım arayışından kaçınmaması büyük önem taşıyor.





