Türkiye’deki 17 milyonu aşkın emekli için maaş sisteminde köklü bir değişim kapıda. Yeni yıl zamlarının ardından SSK, Bağ-Kur ve memur emeklileri arasındaki maaş farkları ile karmaşık hesaplama yöntemleri, hükümetin kurduğu özel komisyonun ana gündem maddesi haline geldi. Mevcut sistemde yer alan ve emekliler arasında "adaletsizlik" olarak yorumlanan üç farklı dönemli hesaplama modelinin terk edilerek, daha sade ve sürdürülebilir bir yapıya geçilmesi planlanıyor. Bu reform, sadece mevcut emeklileri değil, gelecekte emekli olacak milyonlarca çalışanı da doğrudan ilgilendiriyor.
Üçlü Hesaplama Dönemi Sona Eriyor: Tek Formül Geliyor
Mevcut emekli maaşı sisteminde; 1999 öncesi, 2000-2008 arası ve 2008 sonrası dönemler için farklı Aylık Bağlama Oranları (ABO) ve katsayılar uygulanıyor. Bu durum, aynı prim gününe sahip iki kişi arasında, sadece çalışma dönemlerinin farklılığı nedeniyle büyük maaş uçurumları yaratıyor. Komisyonun üzerinde en çok durduğu "Tekli Formül" seçeneği, tüm bu karmaşayı sadeleştirmeyi amaçlıyor. Yeni sistemde, çalışılan tüm süreler ve ödenen primler tek bir katsayı ve sabit bir ABO üzerinden değerlendirilecek. Böylece her emekli, sisteme ödediği primin karşılığını çok daha şeffaf bir şekilde görebilecek.
Refah Payı Tartışmaları Yerini Otomatik Artışa Bırakıyor
Her altı ayda bir gündeme gelen ve belirsizlik yaratan "refah payı" uygulamasına kalıcı bir çözüm üretilmesi hedefleniyor. Taslak çalışmada öne çıkan formüllerden biri, altı aylık enflasyon farkı yerine, her ay bir önceki ayın enflasyonu kadar maaş artışı yapılması. Bu yöntemle emekli maaşlarının yüksek enflasyon karşısında erimesinin önüne geçilmesi ve maaşların güncel alım gücünün korunması planlanıyor. Ayrıca güncelleme katsayısının sabitlenmesiyle, hangi yıl emekli olunduğuna bakılmaksızın hak edilen maaşın korunması ve "yıl farkı" mağduriyetlerinin bitirilmesi amaçlanıyor.
Taban Maaş ve Kök Aylıklarda Kademeli Düzenleme
2019 yılından beri uygulanan taban maaş (en düşük emekli aylığı) desteği, sosyal devlet ilkesi gereği düşük primli kesimi korusa da, primini yüksekten ödeyen emeklilerde bir adaletsizlik hissi yaratmıştı. Yeni reform paketinde, taban maaş uygulamasının yerine kök aylıklara "kademeli seyyanen zam" yapılması seçeneği üzerinde duruluyor. Özellikle 20 bin lira ve üzerindeki aylık gruplarında, prim günü ve ödenen miktara göre kademeli bir artış getirilerek, çok prim ödeyenin çok maaş alması ilkesi yeniden tesis edilecek.
Bağ-Kur ve SSK Şartları Eşitleniyor
Reformun bir diğer kritik ayağı ise küçük esnafı ilgilendiren prim gün sayısı düzenlemesi. Bağ-Kur'luların 9000 gün olan emeklilik prim şartının, SSK'lılar ile eşitlenerek 7200 güne düşürülmesi masadaki en güçlü başlıklar arasında yer alıyor. Bu düzenleme ile 1800 günlük bir avantaj sağlanarak esnafın daha erken ve daha adil şartlarda emekli olmasının yolu açılacak. Hükümetin kurduğu komisyonun, hazırladığı bu kapsamlı raporu kısa süre içinde Cumhurbaşkanlığına sunması bekleniyor.
