Türkiye'de tütün ürünlerine yapılan zamlar sık sık gündeme gelse de, uzmanlardan ezber bozan bir açıklama geldi. Cumhurbaşkanlığı Sağlık Politikaları Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, mevcut sigara fiyatlarının satın alma gücüne oranla oldukça düşük kaldığını ve bu durumun sigara içme oranlarını düşürmeyi engellediğini belirtti. Sigaranın sadece sağlık değil, aynı zamanda devasa bir ekonomik yük olduğunu vurgulayan Ergüder, dünya genelindeki "5 litre benzin" formülüne dikkat çekerek çarpıcı bir fiyat önerisinde bulundu.
Sigaranın Türkiye Ekonomisine Faturası: 24 Milyar Dolar
Prof. Dr. Toker Ergüder, sigara kullanımının Türkiye ekonomisi üzerinde yarattığı tahribata dair korkutan veriler paylaştı. Yapılan hesaplamalara göre sigaranın yıllık maliyeti 24 milyar doları buluyor. Bu rakamın içinde sadece tütün ürünlerine ödenen para değil; sigaraya bağlı gelişen kronik hastalıkların tedavisi, yurt dışından ithal edilen yüksek maliyetli ilaçlar, iş gücü kaybı ve erken ölümlere bağlı ekonomik zararlar da yer alıyor. Dolaylı maliyetler eklendiğinde tablonun çok daha ağırlaştığı ifade ediliyor.
"Avrupa ve OECD'nin En Ucuz Sigarası Türkiye'de"
Türkiye'de 2008-2012 yılları arasında uygulanan vergi politikalarının sigara tüketimini %14 oranında azalttığını hatırlatan Ergüder, 2013 yılından sonra ise fiyatların satın alma gücüyle paralel artmadığını savundu. Şu anki veriler ışığında Türkiye’nin, OECD ülkeleri ve Avrupa genelinde en ucuz sigaranın satıldığı ülke konumunda olduğunu belirten Prof. Dr. Ergüder, "Bu fiyat politikasıyla ne yazık ki sigara içme oranlarını düşüremiyoruz; aksine erişilebilirliği artırıyoruz" dedi.
Fiyat Artışı ve Enflasyon İlişkisi: "Baskılar Gerçeği Yansıtmıyor"
Çok uluslu tütün şirketlerinin, sigara zamlarının enflasyonu ve kaçakçılığı artıracağı yönünde baskı yaptığını iddia eden Ergüder, bu tezin bilimsel bir dayanağı olmadığını savundu. Maliye Bakanlığı uzmanlarıyla 2002-2019 yılları arasındaki verileri incelediklerini belirten Ergüder, sigara fiyatı ile enflasyon arasında doğrudan bir ilişki bulamadıklarını söyledi. Aksine, sigara fiyatlarındaki her %10'luk artışın, tüketimi %8 oranında düşürerek hem sağlığı hem de bütçeyi koruduğuna işaret etti.
"Bir Paket Sigara 5 Litre Benzine Eş Değer Olmalı"
Dünya genelindeki fiyatlama mantığından örnek veren Prof. Dr. Toker Ergüder, gelişmiş ülkelerde bir paket sigara fiyatının genellikle 5 litre benzinin fiyatıyla eş değer tutulduğunu ifade etti. Bu formülü Türkiye’deki güncel akaryakıt fiyatlarına uyarlayan Ergüder, tütünle tam mücadele sağlanabilmesi için Türkiye'de bir paket sigaranın en az 300 lira olması gerektiğini vurguladı. Bu rakamın, gençlerin sigaraya başlamasını engelleyecek en etkili "caydırıcı" unsur olacağı mütalaa ediliyor.
Sağlık ve ekonomi ekseninde yapılan bu çarpıcı değerlendirme, sigara fiyat tartışmalarını yeni bir boyuta taşıdı. Prof. Dr. Toker Ergüder'in "300 TL" önerisi, tütün kullanımının toplumsal ve ekonomik maliyetini minimize etmeyi hedefliyor. Maliye Bakanlığı'nın tütünle mücadelede en etkili kurumlardan biri olduğunu hatırlatan uzmanlar, önümüzdeki dönemde vergi yükünün artırılmasının hem sağlık harcamalarını düşüreceğini hem de gelecek nesilleri koruyacağını öngörüyor.