Modern insanın hızlanan dijital yaşam ve artan belirsizlikler nedeniyle bir anlam krizi yaşadığını belirten Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, Kurban Bayramı gibi dini ritüellerin bireysel ve toplumsal bağları güçlendiren önemli birer araç olduğunu vurguladı. Tarhan, bu dönemlerin kolektif hafızayı canlandırarak aidiyet duygusunu artırdığını ve dijitalleşmenin getirdiği duygusal küntleşmeye karşı onarıcı bir işlev gördüğünü ifade etti.
Maddi Unsurların Ötesindeki Anlamı Kavramak Gerekiyor
Günümüz insanının bencillik, hazcılık ve dünyacılık ekseninde maddi değerlere fazlasıyla bağlandığına dikkat çeken Prof. Dr. Nevzat Tarhan, bu durumun kişiyi anlam arayışından uzaklaştırdığını belirtiyor. Kelime kökeni "kurbiyet" yani yakınlaşmaktan gelen kurban ibadetinin sadece mali bir ibadet olmadığını, aynı zamanda insanın iç dünyasında manevi bir dönüşüm sağladığını ifade eden Tarhan; bu ritüellerin bireyin kendi sınırlarını aşarak gerçeklerle yüzleşmesi için önemli bir fırsat sunduğunu vurguluyor.
İbadetler Paylaşma Bilincini ve Empatiyi Geliştiriyor
Kurban ve zekat gibi mali ibadetler, bireyin yalnızca kendi odaklı yaşama eğilimini kırarak toplumdaki dezavantajlı kesimlerin fark edilmesini sağlıyor. Yılda sadece birkaç kez et tüketebilen insanların durumuna dikkat çekilmesinin ibadetin toplumsal yönünü güçlendirdiğini aktaran Tarhan, paylaşma ve sorumluluk bilincinin insan doğasının biyolojik bir parçası olduğunu belirtiyor. Yüz yüze kurulan etkileşimlerin, dijital mecralardaki basit beğenilerin aksine beyindeki duygusal ayna nöronları aktive ederek empati yeteneğini artırdığı ifade ediliyor.
Küçük Çocuklara Kurban Ritüeli Doğru Aktarılmalı
Dini ve milli ritüellerin çocukların kişisel ve toplumsal kimlik oluşumunda yapıcı bir rolü bulunduğunu kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, katılım süreçlerinde yaş faktörüne dikkat edilmesi gerektiği konusunda uyarıyor. Özellikle soyutlama becerisi henüz gelişmemiş olan 0-6 yaş grubundaki çocuklara kurban kesimi anlatılırken bir canın yok oluşu yerine; doğadaki besin zinciri, yaşam döngüsü ve paylaşım kavramlarının ön plana çıkarılması gerektiğini belirten Tarhan, doğrudan kesim anını izletmek yerine zihinsel hazırlığın ve merhamet boyutunun vurgulanmasının önemini anlatıyor.
Ölüm Algısının Doğru Yönetilmesi Kaygıyı Azaltıyor
İnsanda doğuştan gelen sonsuzluk arzusunun ölüm algısıyla birleştiğinde belirsizlik ve yoğun kaygı oluşturabildiğini ifade eden Tarhan, ölümün bir yok oluş değil, başka bir yaşama geçiş ya da mekan değişimi olarak anlamlandırılmasının bu korkuyu hafifleteceğini belirtiyor. Çocukların bayram sürecine harçlıklarıyla katkıda bulunması ya da dağıtım aşamalarına dahil edilmesi, süreci anlamlandırmalarını kolaylaştırıyor. 5-6 yaşından sonra aile eşliğinde aktif katılım sağlanması, ailenin tutumuna bağlı olarak çocuğun dünyasında olumlu izler bırakıyor.
-
yüzyılda dijitalleşmenin ve hızlı teknolojik değişimin insan ilişkilerinde duygusal küntleşmeye ve karakter sorunlarına yol açma riski barındırdığı görülüyor. Bilginin kolayca tüketildiği modern çağda, bireylerin her şeyi kontrol etme arzusu kaygı seviyelerini tırmandırıyor. Bu bağlamda uzmanlar, bilgi çağının ötesine geçerek bir "bilgelik çağı" inşa edilmesi gerektiğini, aksi takdirde toplumsal bir çürümenin kaçınılmaz olacağını ifade ederek manevi değerlerin ve felsefi kökenlerin korunması gerektiğine işaret ediyor.
Kurban Bayramı ve benzeri dini ritüeller, geleceğe dair yoğun belirsizlik yaşayan modern insana ihtiyaç duyduğu teselli ve anlam çerçevesini sunarak hayatın zorluklarıyla başa çıkmayı kolaylaştırıyor. Yardım etme davranışının psikolojik ve biyolojik olarak insanı iyi hissettirdiğini belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, bayramların aile içi ilişkileri tamir eden, çatışmaları azaltan ve çocukların dünyasında "onarıcı günler" olarak işlev gören dinamikler olduğunu ifade ederek sözlerini tamamlıyor.