Türkiye, küresel çapta yürüttüğü kültürel diplomasi taarruzuna bir büyük başarı daha ekledi. Gaziantep'in ve Zeugma Antik Kenti'nin dünyaca ünlü simgesi "Çingene Kızı" mozaiğine ait olan ve yıllar önce kaçak kazılarla ABD'ye kaçırılan 13'üncü kayıp panel, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın yürüttüğü başarılı operasyonla Türkiye'ye geri getirildi. Müjdeyi sosyal medya hesabından duyuran Bakan Mehmet Nuri Ersoy, "Bu topraklara ait her eseri geri almaya devam edeceğiz" dedi.
Online müzayedede yakalandı, dedektif gibi iz sürüldü
Tarihi eserin kurtarılma hikayesi tam bir kültür dedektifliği operasyonuna sahne oldu. Grenoble Alpes Üniversitesi'nden Dr. Djamila Fellague’nin araştırmaları sırasında, internet üzerindeki bir online müzayede evinde şüpheli bir mozaik panelin satışa sunulduğu fark edildi. Durumun Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay aracılığıyla Kültür ve Turizm Bakanlığı’na iletilmesiyle düğmeye basıldı.
Bakanlık uzmanlarının yaptığı teknik incelemelerde panelin;
-
Kullanılan mozaik taşlarının (tessera) renk skalası,
-
Geometrik bordür düzeni ve kompozisyon hatları,
-
Zamanında yapılmış olan yasa dışı kesme ve sökülme izleri, bakımından 1998 yılında Nizip'te bulunan 9,25 x 13,50 metre boyutlarındaki dev Çingene Kızı taban mozaiğinin eksik parçası olduğu kesin olarak kanıtlandı.
ABD İç Güvenlik Birimi ile ortak operasyon
Elde edilen sarsılmaz bilimsel kanıtlar, vakit kaybetmeden Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi’ne (HSI) sunuldu. Türkiye ve ABD arasında yürürlükte olan ikili kültür anlaşmalarına atıfta bulunularak esere acilen el konulması istendi.
Daha önce 2018 yılında ABD’deki Bowling Green Devlet Üniversitesi’nden iadesi sağlanan 12 parçanın varlığı, bu davada Türkiye'nin elini hukuken çok güçlendirdi. Amerikan makamlarının soruşturmayı tamamlamasının ardından tarihi panel Chicago Başkonsolosluğu’na, oradan da Turkish Cargo sponsorluğunda kamu kaynağından tek bir kuruş harcanmadan Türkiye'ye uçuruldu.
Bakan Ersoy'dan emeği geçenlere teşekkür
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
"Gaziantep'imizin gözdesi Zeugma'nın simgesi ‘Çingene Kızı’ mozaiğinin kayıp parçalarından birini daha ülkemize kazandırdık. Medeniyet mirasımıza dünyanın neresinde olursa olsun sahip çıkacağız. Süreçte emeği geçen Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ekiplerimize, Chicago Başkonsolosluğumuza, bilim insanlarımıza ve Türk Hava Yolları'na yürekten teşekkür ediyorum."