Yapay zeka sistemleri tıbbi bilgileri sadeleştirme ve raporları anlaşılır kılma konusunda önemli bir destek aracı haline gelse de kullanıcıların bu yanıtları kesin bir teşhis olarak kabul etmesi ciddi yanlış yönlendirmelere yol açıyor. Memorial Kayseri Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Fatih Karaaslan, MR ve diğer görüntüleme sonuçlarının tek başına değerlendirilmesinin doğru tanı ve tedaviye ulaştırmayacağını belirterek teknoloji ile hekim muayenesi arasındaki kritik farklara dikkat çekti.
Yapay Zekanın Yanıtları Kesin Tanı Olarak Değerlendirilmemeli
Sağlık alanında yapay zeka modüllerinin sunduğu sesli veyazılı yanıtlar, kullanıcılar üzerinde kesin bir tıbbi değerlendirme yapıldığı algısını oluşturabilmektedir. Arama motorlarındaki bilgilere şüpheyle yaklaşan kişilerin, yapay zeka tarafından üretilen metinleri sorgusuz doğru kabul etme eğilimi sergilediği görülmektedir. Ortopedi polikliniklerine başvuran hastaların bir kısmı, yapay zekaya danışarak menisküs yırtığı gibi teşhisleri kendi kendilerine koymaktadır. Ancak bu durum, tanının yapay zeka tarafından değil, hasta tarafından yanlış değerlendirmelerle konulduğunu göstermektedir. Sağlık teknolojileri, hiçbir koşulda uzman bir hekimin klinik değerlendirmesinin yerine geçmemelidir.
Tıbbi Bilgi ile Hekim Muayenesi Arasındaki Fark
Yapay zeka sistemleri tıbbi terimleri sadeleştirme, MR raporlarını okuma ve doktora sorulacak soruları hazırlama hususunda faydalı olabilmektedir. Buna karşın, düzgün yapılandırılmış bir yanıt kesin bir teşhis anlamına gelmemektedir. Algoritmalar hastanın yürüyüşünü, dizdeki şişliği, kas gücünü, eklem kilitlenmelerini veya fiziksel muayene bulgularını gözlemleyemez. Aynı zamanda hastanın belirtmediği geçmiş cerrahiler, kullanılan ilaçlar veya yeni başlayan uyuşmalar gibi klinik ayrıntılar sistemler tarafından bilinememektedir. Yapılan araştırmalar, yapay zekanın test sorularını doğru yanıtlaması ile gerçek bir hastayı değerlendirmesinin tamamen farklı süreçler olduğunu ortaya koymaktadır.
Yalnızca MR Görüntüsüyle Ameliyat Kararı Verilemez
Ortopedide en yaygın yapılan yanlışlardan biri, MR sonucundaki bulguların doğrudan cerrahi müdahale gerektirdiğinin düşünülmesidir. Örneğin, MR görüntüsünde menisküs yırtığı tespit edilmesi tek başına ameliyat sebebi değildir. Hastanın yaşı, travma geçmişi, diz kilitlenmesi durumu, kıkırdak yapısı ve günlük yaşamındaki kısıtlanma seviyesi bir bütün olarak ele alınmalıdır. Benzer şekilde, ön çapraz bağ yırtığı olan her hastaya aynı tedavi yöntemi uygulanmadığı gibi, diz kireçlenmesi bulunan her kişi de protez adayı kabul edilmemektedir.
Tedavi Kararını Sistemler Değil Uzman Hekimler Verir
Robotik diz ve kalça cerrahisinde kullanılan teknolojiler cerrahın planını hassasiyetle uygulamasına yardım etmekte, fakat ameliyat edilecek hastanın seçimine karar verememektedir. Yapay zeka veri analizi konusunda güçlü bir imkan sunsa da bu verileri hastanın bireysel durumuyla birleştirerek tıbbi karara dönüştüren merci hekimdir. Hastaların yapay zekayı tanı koydurmak yerine; olası nedenleri öğrenmek, eksik bilgileri fark etmek ve acil başvuru koşullarını anlamak amacıyla "muayeneye hazırlık" doğrultusunda kullanması gerekmektedir.
Öte yandan, kişisel verilerin korunması adına kimlik bilgileri ve tıbbi belgeler güvenilirliği doğrulanmamış sistemlere yüklenmemeli, yapay zeka önerisiyle reçeteli ilaçlar kesinlikle bırakılmamalı veya değiştirilmemelidir.
Robotik cerrahi ve yapay zeka destekli analizler ortopedi başta olmak üzere tıbbın birçok branşında akademisyenler ve hekimler tarafından aktif biçimde kullanılmaktadır. Yapay zekanın hastalıkların erken teşhisine yönelik potansiyeli klinik araştırmalarla takip edilse de, kullanıcı düzeyindeki chatbot entegrasyonlarının fiziksel muayene ve kişisel hasta geçmişi olmaksızın sunduğu bilgilerin hastalarda hatalı algılar oluşturduğu gözlemlenmektedir.
Yapay zeka, doğru amaçlarla kullanıldığında hastanın sağlık okuryazarlığını artıran ve doktora başvuru sürecini kolaylaştıran değerli bir yardımcı araçtır. Ancak teşhis ve tedavi süreçleri, yalnızca verilerin işlenmesini değil, hastanın bütüncül klinik durumunun deneyimli sağlık profesyonelleri tarafından değerlendirilmesini zorunlu kılar. Bireylerin yapay zekayı bir karar organı değil, muayeneye destek sağlayan bir rehber olarak konumlandırması hayati önem taşımaktadır.
