Osmanlı döneminde itfaiyeciliğin henüz yaygınlaşmadığı 18. yüzyılda mahalle halkının yangınlara karşı birlikte müdahale ettiği tarihi emme basma tulumba, bugün Eskişehir'de tarihe ışık tutuyor. Yaklaşık 3 asırlık geçmişe sahip olan bu nadide eser, Odunpazarı ilçesi Arifiye Mahallesi'ndeki bir antika dükkanında meraklılarının beğenisine sunuluyor. Eserin güncel piyasa değerinin 300 bin ila 500 bin TL bandında olduğunu belirten işletmeci Enes Şahin, koleksiyonerlerden ciddi teklifler aldıklarını ancak eserin manevi değeri sebebiyle satmayı düşünmediklerini ifade etti.
Komşuların Yangın Seferberliğini Anlatan Eser
Tarihi ve kültürel dokusuyla ön plana çıkan Eskişehir'de, geçmişin izlerini taşıyan eşsiz bir antika eseri gün yüzüne çıktı. Osmanlı İmparatorluğu'nda 1720'li yıllardan itibaren itfaiyecilik faaliyetlerinde kullanılmaya başlanan ve mahalle dayanışmasının en somut örneklerinden biri olan tarihi emme basma tulumba, görenleri tarihte bir yolculuğa çıkarıyor.
Odunpazarı ilçesi Arifiye Mahallesi'nde faaliyet gösteren bir antika dükkanında sergilenen yaklaşık 3 asırlık eser, ziyaretçilerin de ilgi odağı haline geldi. İtfaiye teşkilatlarının bulunmadığı o dönemlerde, mahallede çıkan yangınlara halkın nasıl müdahale ettiğini anlatan antika dükkanı işletmecisi Enes Şahin, mekanizmanın çalışma prensibini şu sözlerle paylaştı:
"Bu eser, 1727 yılında kullanılmaya başlanan, 18. ve 19. yüzyıllarda daha yaygın olan, itfaiyecilik için kullanılan tulumba. Emme basma yöntemiyle kullanılıyor. İki kişinin karşı karşıya kullandığı tulumba, emdiği suyu dışarı hortum sayesinde püskürtüyor."
"Benzer Bir Örneği İstanbul İtfaiye Müzesi'nde Yer Alıyor"
Geçmişte herhangi bir dükkan veya evde yangın çıktığında mahallelinin tulumbaları sırtlarına alarak yardıma koştuğunu ve tam bir seferberlik ruhuyla hareket ettiğini anlatan Şahin, söz konusu eserin nadirliğine vurgu yaptı. Devasa koleksiyon değeri olan bu parçanın benzer bir örneğinin halihazırda İstanbul İtfaiye Müzesi'nde sergilendiğini belirten antika tutkunu, "Maddi değerinden ziyade dükkanımızda sergilemek için manevi değeri daha fazla. Türk tarihini anlayan ve önemseyen vatandaşlar tarafından daha göz önünde bulunduruluyor, onların hoşlarına gidiyor. Ziyaretçilerimizin en çok ilgisini çeken eserlerden bir tanesi" diyerek duygularını dile getirdi.
Güncel piyasa değeri 300 bin ile 500 bin TL arasında değişen tarihi yangın tulumbası, Türk itfaiyecilik tarihinin gelişimini merak eden yerli ve yabancı turistler tarafından Arifiye Mahallesi'ndeki dükkanda ücretsiz olarak görülebiliyor.