Ticaret Bakanlığı, yemek sipariş platformlarındaki yüksek komisyon oranları ve esnafın üzerindeki mali yükü hafifletmek amacıyla kapsamlı bir düzenleme paketi yayımladı. 1 Nisan 2026 tarihinde başlayacak yeni dönemde, vatandaşlar verdikleri siparişin bedelinden ne kadarının restorana kaldığını, ne kadarının platform komisyonu veya kurye ücreti olarak kesildiğini anlık olarak görebilecek. Platformların restoranlar üzerindeki "pazar gücü"nü kötüye kullanmasını engelleyecek olan bu adım, hem tüketici haklarını korumayı hem de yerel esnafın sürdürülebilirliğini sağlamayı hedefliyor.
Teknolojinin gelişmesiyle birlikte yemek sipariş alışkanlıklarımız tamamen dijital platformlara kaydı. Ancak bu konforlu hizmetin arka planında, restoranların ödediği yüksek komisyonlar ve tüketicinin tam olarak vakıf olamadığı ek maliyetler uzun süredir tartışma konusuydu. Ticaret Bakanlığı, bu karmaşık yapıyı sadeleştirmek ve piyasadaki rekabeti daha adil hale getirmek için düğmeye bastı. 1 Nisan itibarıyla yürürlüğe girecek olan "Şeffaf Sipariş" dönemi, sadece fiyatları değil, aynı zamanda dijital platformların işletme politikalarını da kökten değiştirecek. Eskişehir gibi gastronomi kültürünün canlı olduğu illerde, hem esnafın hem de vatandaşın merakla beklediği bu düzenleme, "ödediğim paranın ne kadarı yemeğe gidiyor?" sorusuna net bir yanıt verecek.
Sipariş Ekranında Şeffaf Maliyet Tablosu
Yeni düzenlemenin en dikkat çekici maddesi, tüketicinin ödeme ekranında göreceği detaylı döküm olacak. Artık bir sipariş verdiğinizde sadece toplam tutarı değil, bu tutarın dağılımını da göreceksiniz. Örneğin, 500 TL’lik bir siparişte; restoranın payı, platformun aldığı komisyon, kurye maliyeti ve varsa reklam giderleri kalem kalem listelenecek. Bu sayede vatandaşlar, desteklemek istedikleri yerel restoranın ne kadar kazandığını bilerek bilinçli tüketim yapabilecek. Şeffaflık ilkesi gereği, platformlar bu verileri hem müşteriye hem de restoran paneline eksiksiz yansıtmak zorunda kalacak.
Keyfi Ek Ücretlere ve Baskılara Son
Ticaret Bakanlığı, platformların restoranlar üzerindeki baskın gücünü sınırlandırmak için katı kurallar getirdi. "Temel hizmetler" adı altında (altyapı kullanımı, ödeme sistemleri vb.) restoranlardan talep edilen keyfi ek ücretler artık yasaklanıyor. Ayrıca, platformlar tarafından düzenlenen indirim kampanyalarına katılmak istemeyen restoranlara yönelik uygulanan "görünürlük azaltma" (algoritma ile alt sıralara itme) veya "cezai işlem" gibi mobbing niteliğindeki uygulamalar da tarih oluyor. Restoranlar, kendi fiyat politikalarını belirlemede daha özgür bir alana kavuşacak.
Komisyon Hesaplamasında Yeni Kural
Düzenleme, komisyonların nasıl hesaplanacağına dair de net bir çerçeve çiziyor. Platformlar, eğer bir indirim uygulanmıyorsa ürünün ana fiyatı üzerinden komisyon alabilecek. Ancak restorana veya platforma ait bir indirim varsa, komisyon tutarı indirimli, yani müşterinin cebinden çıkan net tutar üzerinden hesaplanacak. Bu kural, indirimli satışlarda restoranların zarar etmesinin önüne geçecek. Platformlar, teknik altyapılarını bu hesaplama yöntemine ve şeffaf gösterim panellerine entegre etmek için 1 Nisan 2026 tarihine kadar hazırlıklarını tamamlamakla yükümlü kılındı.
Tüketici ve Esnaf İçin Kazan-Kazan Dönemi
Uzmanlar, bu adımın orta vadede yemek fiyatlarında bir dengelenme yaratabileceğini öngörüyor. Restoranların maliyetlerinin şeffaflaşması, platformlar arasındaki rekabeti komisyon oranlarını düşürmeye zorlayabilir. Öte yandan, kurye maliyetlerinin net bir şekilde görülmesi, lojistik süreçlerin daha verimli yönetilmesini teşvik edecektir. Eskişehir gibi üniversite ve öğrenci nüfusunun yoğun olduğu şehirlerde, sipariş trafiğinin yüksekliği göz önüne alındığında, bu düzenleme hem öğrenci bütçesini koruyacak hem de butik işletmelerin dijital devlere karşı direnç kazanmasını sağlayacaktır. Güvenilir ve denetlenebilir bir dijital pazar, Türkiye’nin e-ticaret vizyonuna da doğrudan katkı sunacaktır.