Teknolojinin gelişmesiyle birlikte nakit para çekme alışkanlıkları dünya genelinde değişiyor. Fransa’da sadece bir yıl içinde binlerce ATM kapatılırken, çekilen ortalama tutarın 82 eurodan 126 euroya çıkması dikkat çekti. Türkiye ise kartlı ödemelerdeki devasa artışa rağmen, ortak ATM ve geniş şube ağıyla nakde erişimi güvence altında tutan farklı bir model sergiliyor.
Avrupa’da Fiziksel Bankacılık Kan Kaybediyor
Banque de France (Fransa Merkez Bankası) tarafından açıklanan veriler, finansal sistemin dijitalleşme baskısı altında olduğunu gösteriyor. 2024 yılında Fransa genelinde 1.500 ATM ünitesi hizmet dışı bırakıldı. Nakit çekme işlemlerindeki toplam hacim %4,3 oranında düşerken, vatandaşların ATM’ye daha seyrek gittiği ancak gittiklerinde daha yüksek tutarlar çektiği saptandı. 2014’te 82 euro olan ortalama çekim miktarı, 2024’te 126 euroya yükseldi.
Nakit Para "Emniyet Sübabı" Olarak Görülüyor
Ekonomistler, ATM sayısındaki azalmaya rağmen nakit paranın tamamen ortadan kalkmasının riskli olduğunu vurguluyor. Özellikle internet kesintileri, teknik arızalar veya siber saldırılar gibi durumlarda nakit para bir "güvence mekanizması" işlevi görüyor. Fransız yetkililer, yaşlı nüfus ve düşük gelir grubunun finansal sisteme erişimini korumak adına bankalara "ATM noktalarını koruma" çağrısında bulunuyor.
📊 Karşılaştırmalı Ödeme Sistemleri Verileri
| Veri Başlığı | Fransa (2024) | Türkiye Modeli |
| ATM Sayısı Durumu | Yıllık 1.500 adet azalıyor | Ortak ATM ile verimlilik artıyor |
| Ortalama Nakit Çekimi | 126 Euro (Artışta) | Küçük harcamalar dijitalde (QR/FAST) |
| Ödeme Alışkanlığı | Nakit çekim hacmi %4,3 düştü | Kartlı ödeme payı rekor kırıyor |
| Strateji | Dijital odaklı daralma | Hibrit (Dijital + Fiziksel Güvence) |
Türkiye’nin Farkı: Hem Dijital Hem Erişilebilir
Türkiye, ödeme sistemleri altyapısında Avrupa ortalamasının üzerinde bir performans sergiliyor. BKM verilerine göre, kartlı ödemelerin payı hızla artarken; QR kod ve FAST gibi teknolojiler kağıt para ihtiyacını minimize ediyor. Ancak Avrupa'nın aksine Türkiye'de, kamu bankalarının öncülük ettiği ortak ATM uygulamaları sayesinde vatandaşın nakde ulaşım kanalları daraltılmak yerine optimize ediliyor. TCMB verileri, tedavüldeki banknot hacminin de nominal düzeyde yükselerek fiziksel paranın hala güçlü bir araç olduğunu kanıtlıyor.
Dijital bankacılığın yükselişi, bankaların şube maliyetlerini azaltma isteğiyle birleşince ATM sayılarında küresel bir düşüşü tetikledi. Ancak Türkiye gibi ülkelerde, teknolojiye adaptasyon hızının yüksek olmasıyla beraber geleneksel bankacılık reflekslerinin korunması, finansal kapsayıcılığı artırıyor.