HELAL KAZANÇ

Ali Osman ORUM Ali Osman ORUM
Tefekkür Aynası

Kazanç; satılan bir malın, yapılan bir iş veya harcanan bir emeğin karşılığında elde edilen para cinsinden her türlü gelirin adıdır. Kazancın doğru ve helal olanı olduğu gibi yanlış ve haram olanı da vardır. İslam dininde asıl olan helal kazançtır. Nitekim kazanç farz bir ibadet olarak telakki edilmiştir. Kişinin kimseye muhtaç olmadan hayatını sürdürebilmesi, çoluk çocuğunun nafakasını temin etmesi, bunu da ancak meşru yoldan çalışarak yapması ve asla meşru olmayan bir yola tevessül etmemesidir ki bu ibadet olarak değerlendirilmiştir.  

Hz. Peygamber bir hadislerinde, "Hiç kimse elinin emeğinden daha hayırlı bir şey yemiş değildir" (Buhârî, "Büyû`", 15) buyurmuş ve kendisine en temiz kazancın ne olduğu sorulduğunda da, "Kişinin kendi elinin emeği, bir de dürüst bir ticaretle yaptığı kazançtır" (Müsned, IV, 141) diye söylemiştir.

Kur'an'da, "Erkekler için de çalışıp elde ettiklerinden bir pay vardır, kadınlar için de çalışıp elde ettiklerinden bir pay vardır" (Nisâ 4/32) buyrularak adil ücret dağılımına yani eşit işe eşit ücret konusuna ayrıca da kadın ve erkek arasında hiçbir ayırımın da olamayacağına işaret edilmiştir.

İslâm dininin iki aslî kaynağı olan Kur'an ve Sünnet'te ticarî hayatla ve kazanç yollarıyla ilgili olarak gösterilen yasaklama ve sınırlamalar, belli bir sınırlılık taşısa bile, gözetmek istediği yarar ve ilke, sakındırmak istediği zarar ve haksızlık açısından her devir ve dönemin ticarî hayatını düzenlemeye imkân verir ölçüde geniş ve kapsamlıdır.  

İslâm'da aslî ve tabii kazanç yolu olarak önce emek gösterilir. Nitekim miras, vasiyet, nafaka, zekât, hibe gibi istisnaî yollarla elde edilen mallar da başlangıcı itibariyle hep emeğe dayalıdır.  İslam iktisat anlayışında emeğin önemi öne çıkarılırken, sermayenin de kâr payına işaret edilmektedir. Ziraat ve zenaat gibi doğrudan emeğe dayalı kazanç yolları yanında ticaret, komisyonculuk, ortaklık, gibi dolaylı olarak emeğe dayalı kazanç yolları da vardır. İslâm bu konularda helâl ve meşrû olan şekil ve usulleri ayrı ayrı belirtmek yerine, sadece yasak ve gayri meşrû olan usul ve davranışlara işaret ederek iş ve ticaret hayatının kendi tabii seyrinde gelişimine imkân tanımıştır.

Sermayenin (riske girmeksizin) emeksiz kazancı olan faiz gibi yine haksız kazanç temin etme olan hırsızlık, gasp, rüşvet, hile, kumar da haram kılınmış, ayrıca zina gibi doğrudan haram işleyerek veya içki satımı gibi haramın işlenmesine yardımcı olunarak gelir elde edilmesi de yasaklanmış, bu yollardan elde edilen gelirler değersiz görülerek diyaneten ve hukuken geçersiz kabul edilmiştir.

Yine şehire dışarıdan mal getiren kimselerin bilgisizliğinden yararlanarak ellerinden malı ucuza alma, elde edilmesi kesin olmayan mahsul ve meyveyi önceden satma, el altında bulunmayan veya teslimi zayıf bir ihtimal olan malı satma, bir başkasının pazarlığı devam ederken fiyat verme, müşteri kızıştırma gibi bir taraf için risk ve aldanma unsuru taşıyan ticaret de, karşılıklı rızâ bulunsa bile, câiz görülmemiştir.

Emek unsuru bulunmayan nafaka, miras, zekât ve sadaka, hibe, vasiyet, ödül, ganimet, gibi kazanç usullerinin meşru kılınışının da yarar ve hikmetleri açık olup, bu hükümlerin teşri kılınışı, öz olarak, yakınlar arası bağı ve dayanışmayı koruma, toplumda sosyal adaleti sağlama, kişilerin ihtiyacının giderilmesi veya haklarının karşılanması gibi çeşitli amaçlar taşımaktadır.  

Kuranı kerimde: “Mallarınızı aranızda haksız sebeplerle yemeyin. Kendiniz bilip dururken, insanların mallarından bir kısmını, yalan yere yemin ve şahitlik gibi haram yollardan yemeniz için o malları hâkimlere, reislere, yetkili idarecilere, mahkeme hâkimlerine el altından vermeyin.”(Bakara sûresi:188) buyrulur.

Yine Yüce Allah: "Ey iman edenler! Allah'ın size helal kıldığı iyi ve temiz şeyleri (kendinize) haram kılmayın ve sınırı aşmayın. Allah sınırı aşanları sevmez Allah'ın size vermiş olduğu helal ve temiz olarak verdiği rızıklardan yiyin ve kendisine iman etmiş olduğunuz Allah'tan korkun." (5 Maide, 87-88) buyurur.

Resûlullah (S.A.V.) Efendimiz de şöyle buyurdu: “Dünya malını talep etmekte dikkatli ve güzel davranınız. Çünkü herkes kendisi için yaratılmış olan dünyalığa kazanmaya hazırlatılmış durumdadır.” (İbni Mace, Ticarat:2)

 Abdullah bin Ömer (ra): "Namaz kılmaktan yay gibi, oruç tutmaktan çivi gibi olsanız da haram ve şüpheli şeylerden kaçınmazsanız, Allah o ibadetleri kabul etmez" buyurmuştur. Bu hadis ile haram yolla ve haksız olarak edinilen kazancın insan için ne kadar zararlı olduğu anlaşılmaktadır.

"Öyle bir zaman gelecektir ki, kişi malını helalden mi haramdan mı elde ettiğini önemsemeyecek."  Buhari, Ticaret, 58) hadisi şerifi de bozulan ahlaki yapının insanları gayri meşru yollara ne kadar rahat bi şekilde iteceğine işaret edilmektedir.

            Yine Efendimizden Ebu Hureyre (R.A.) kanalıyla gelen rivâyete göre: “İnsanlar üzerine öyle bir zaman gelecek ki, o devirde kişi ele geçirdiği malı helâldan mı, yoksa haramdan mı kazandığına hiç aldırmayacak. (Buhârî, Büyû:7)  buyrulmuştur.   

Şeytan haram yiyenlerin dostudur. Şeytan onları gaflete, günaha sevk eder, ibadetlerden uzaklaştırır. Hz.Mevlana'nın diliyle: “Bilgi de hikmet de helal lokmadan doğar; aşk da, merhamet de helal lokmadan meydana gelir. Bir lokmadan haset, hile doğarsa, bilgisizlik, gaflet meydana gelirse sen o lokmanın haram olduğunu bil. Hiç buğdayını ektin de arpa çıktığını gördün mü?” (Tahirul-Mevlevi, Şerhi Mesnevi,3/832-834)

EN SON EKLENEN HABERLER

Tespih koleksiyoneri Nurettin Sargın’ın elindeki tespihlerin içinde çam reçinesinden yapılma yosun, karınca gibi fosiller b...

Anadolu Üniversitesi Yabancı Diller Bölümü öğretim görevlilerinden Dilek Eroğlu, yayınlanan ilk kitabı ‘Lavanta Ko...

Sivrihisar ilçesindeki kadın girişimciler yaptıklarıyla başarılı çalışmalar ve çabaları ile ev hanımlarına örnek oluyor. Si...

CHP Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer Eskişehir’de planlanan kömürlü termik santralin yapılacağı köylerden b...

Narkotik Suçlarla Mücadele Şubesi ekipleri, 2 ayrı adrese operasyon düzenleyerek uyuşturucu satıcısı H.Y. ve R.Ç. isimli şahıs...

Eskişehir'de döviz bürosu çalışanı tarafından fazla 10 bin lira ödeme yapılan vatandaş, kendisine yanlışlıkla verildiğini ö...

YAYINLARIMIZ
Tarih:
FOTO GALERİ
VİDEO GALERİ
PTT 1. LİG PUAN DURUMU
Eskişehir Web Tasarım