•               
                  
  •               
                  
  •               
                  
  •               
                  

SALİH AMEL VE CENNET

Ali Osman ORUM Ali Osman ORUM
Tefekkür Aynası

Salih amel ya da amel-i saliha kelimesi “emir ve tavsiyelere konu olan, sonunda mükâfaatı bulunan tutum ve davranışları” ifade eder. Salih amel, sadece ameli değil, söz ve inanmayı da içine alır. Nitekim pek çok âyet ve hadiste salih amel terimi genellikle sözlü davranışları da kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Ayrıca bazı hadislerde ve tasavvufî literatür gibi diğer İslâmî kaynaklarda iman “kalbin ameli” sayılmıştır. Bununla birlikte salih amel kelimesinin iman ve söz dışında kalan tutum ve davranışlar için kullanımı daha da yaygındır. Birçok âyette de iman ve amelin yanyana kullanıldığı sıkça görülmektedir.

Amel- i salih ihlası çağrıştırır. İşin salih olması rızayı ilahinin gözetilmesiyle mümkün olur. Rızayı ilahiye uygun olursa amelin karşılığını Allah verir. İnsanların takdirini bekleyen karşılığını Allahtan bekleyemez. İhlasın bulunmadığı yerde riya kendini gösterir. Riyaya Allah hiç iltifat etmez.

Kur’ân-ı Kerîm’e göre Allah yeri ve gökleri, dünya nimetlerini, hayatı ve ölümü, hangilerinin daha güzel amel edecekleri hususunda insanları denemek için yaratmıştır. (Hûd 11/7; Kehf 18/7; Mülk 67/2), Yine aynı maksatla insanları yeryüzünün halifesi kılmıştır (Yûnus 10/14).

Allah’ın şahit olmadığı hiçbir amel yoktur (Yûnus 10/61). O, ileride dünyada iken kimlerin daha güzel amel ettiğini ortaya çıkaracak ve hiçbir haksızlığa meydan vermeksizin herkesi ameline göre yargılayacaktır. (Tevbe 9/94, 105; Yâsîn 36/54); Zerre kadar iyi ameli olan da zerre kadar kötü ameli olan da karşılığını görecektir. (Zilzâl 99/7-8). Bununla birlikte kötü ameli olanlar yalnızca kötülüklerinin dengiyle cezalandırılırken iyi amel işleyenler daha fazlasıyla mükâfatlandırılacaktır. (Nûr 24/38; Sebe’ 34/37-38; Mü’min 40/40; Ahkāf 46/16).

Kur’ân-ı Kerîm’de içki, kumar, falcılık, haksız yere adam öldürme gibi büyük günahlar “şeytanın ameli” şeklinde nitelendirilmiş (Mâide 5/90; Kasas 28/15), kâfirlerin amelleri ıssız çöllerdeki seraba ve derin denizdeki karanlığa benzetilmiştir. (Nûr 24/39, 40). Allah bilgisizce kötü amel işleyip de ardından tövbe edeni bağışlar; buna karşılık kötü amellerini hayatının sonuna kadar sürdüren, sonra ölüm gelip çatınca tövbe etmek isteyen kimsenin bu tövbesini kabul etmez (Nisâ 4/17-18).

Sâlih ameller dinin yapılmasını emir veya tavsiye ettiği, iyi, doğru, faydalı ve sevap kazanmaya vesile olan işler; gayr-i sâlih ameller ise yapılması yasaklanan veya hoş karşılanmayan kötü, yanlış, zararlı ve günaha yol açan amellerdir. Fıkıh kitaplarında sâlih ameller genellikle farz, vâcip, sünnet, müstahap veya mendup; gayr-i sâlih ameller de haram, mekruh ve müfsid şeklinde bölümlere ayrılır.

Mubahlar gibi yukarıdaki olumlu veya olumsuz değerlerden birini taşımayan ve dinin yapılması ya da terkedilmesi yönünde bir hüküm koymadığı ameller de vardır. Bununla birlikte mubahların işlenmesinde güdülen maksat ve niyet bu işleri sâlih veya gayr-i sâlih amel durumuna sokabilir. Bu yüzden özellikle ahlâkçılar, “Mânasız işleri terketmek kişinin müslümanlığının güzelliğini gösterir.” (Tirmizî, “Zühd”, 11; İbn Mâce, “Fiten”, 12) anlamındaki hadisi de dikkate alarak, mubahları dinin iyi ve doğru bulduğu gayelerle yapmanın önemi üzerinde durmuşlar, iyi niyetten yoksun olarak mubahlara dalmayı dinî ve ahlâkî hayat için tehlikeli görmüşlerdir. Nitekim Hz. Peygamber’in, “Haram belli, helâl de bellidir; bu ikisinin arasında ise insanların çoğunun bilmediği şüpheli durumlar vardır. Şüphelerden korunan kişi dinini ve şerefini korumuş olur” (Buhârî, “Îmân”, 39; Müslim, “Müsâkāt”, 107, 108) meâlindeki hadisinde de ifade edildiği gibi dindeki özel ve belirli hükümler yanında, hakkında özel hüküm bulunmayan birçok amelin bazı durumlarda mubah olamayacağı ihtimali üzerinde de durulmuştur.

Kur’ân-ı Kerîm’in birçok âyetinde iman ve amel-i sâlih, bazı âyetlerinde bunlarla birlikte âhiret inancı yanyana zikredilerek amel-i sâlihin faydası ve gerekliliği, kötü amelin zararı ve yanlışlığı üzerinde ısrarla durulmuş, müslümanlar her fırsatta iman ve amel-i sâlihe teşvik edilmiştir: “İman edip amel-i sâlih işleyenlere ne mutlu! Onların sonunda varacakları yer ne güzel!” (Ra‘d 13/29). Allah, peygamberini iman edip sâlih amel işleyenleri karanlıklardan aydınlığa çıkarmak için göndermiştir. (Talâk 65/11).

Allah insanları diledikleri şekilde amel etmekte serbest bırakmıştır. (Fussılet 41/40). Bununla birlikte kötü amel işleyenlerin Allah’tan kaçıp kurtulacaklarını sanmaları büyük bir yanılgıdır. (Ankebût 29/4). Çünkü Allah’ın ilmi insanların yaptıklarını çepeçevre kuşatmıştır. (Âl-i İmrân 3/120); bu sebeple, “Kim sâlih bir amel işlerse kendi iyiliğine, kim de kötülük işlerse kendi aleyhine işlemiş olur”. (Câsiye 45/15). Âhirette herkes dünyada iken işlediği hayırlı ameli de kötü ameli de karşısında bulacak ve kötü amelleriyle yüzyüze gelenler bunların kendilerinden uzaklaşmasını boş yere arzulayacaklardır. (Âl-i İmrân 3/30). Yine günahkârlar Allah’ın huzurunda başlarını öne eğecek ve “Rabbimiz, gördük ve işittik! Şimdi bizi -dünyaya- geri gönder de sâlih ameller işleyelim, çünkü artık kesin olarak inandık”. (Secde 32/12) diye yakaracaklardır.

Sâlih amel işleyenlere sâlihler veya ehl-i salâh denilir. Kur’ân-ı Kerîm’e göre “bunlar yaratılmışların en iyisidirler”; “Allah onlardan, onlar da Allah’tan hoşnut olmuşlardır” (Beyyine 98/7, 8). “Allah, yeryüzüne sâlih kullarım vâris ve hâkim olacaktır, diye hükmetmiştir” (Enbiyâ 21/105).

Kur’ân-ı Kerîm’e göre peygamberler sâlih kişilerdir (En‘âm 6/85; Enbiyâ 21/72). Ayrıca insanlara öğretilen dualarda, “Beni sâlih kullarının arasına kat” (Şuarâ 26/83) şeklinde ifadeler vardır. Amel-i sâlih nefis mücadelesiyle de içiçe olduğundan sabredip iyi davranışlarda bulunanlara mağfiret ve büyük ecir vaad edilmektedir. (Hûd 11/11).

 

EN SON EKLENEN HABERLER

Restoratif Dişhekimliği Bilim Dalı’ndaki güncel gelişmelerin dinamik bir ortamda tartışılacağı ve bilgi alışverişinde bulunulacak kongre Es...

Tepebaşı Belediyesi’nin destekleri ile “Bir ilkeli insanın anısına” sloganı ile düzenlenen etkinlikte, Rüştü Bozkurt&...

Odunpazarı Belediyesi, “Kadınları ve Çocukları ile Mutlu Bir Odunpazarı” için çalışmalarına devam ediyor.

Eskişehir Valisi Özdemir Çakacak, 24 Kasım Öğretmenler Günü sebebiyle bir mesaj yayınladı.

Avrupa Havacılık Kümelerinin Türkiye’deki ortağı olan Eskişehir Sanayi Odası (ESO), Avrupa Birliği tarafından finanse edilen EACP ABRO...

CHP Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer, Eskişehir’in Savunma Sanayii ve Havacılık sektörü açısından önemli ...

YAYINLARIMIZ
Tarih:
FOTO GALERİ
VİDEO GALERİ
PTT 1. LİG PUAN DURUMU
Eskişehir Web Tasarım