Türkiye ile Ermenistan arasındaki normalleşme süreci, hava yolu ulaşımının ardından demir yolu hattıyla yeni bir evreye taşınıyor. İki ülke arasında 1993'ten bu yana kapalı olan sınır hattında incelemelerde bulunan Türk gazeteciler, Kars ve Gümrü istasyonlarını birbirine bağlayacak hattın bölgesel ticaret ve "Barış Kavşağı" projesi için taşıdığı kritik önemi yerinde gözlemledi.
Sınırda 18 yıl sonra en üst düzey temas
Normalleşme adımları kapsamında geçtiğimiz günlerde stratejik bir gelişme yaşandı. Ermenistan’ın başkenti Erivan'da düzenlenen Avrupa Siyasi Topluluğu Zirvesi’ne Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz katıldı. Bu ziyaret, Türkiye’den Ermenistan’a 18 yıl aradan sonra gerçekleştirilen en üst düzey temas olma özelliğini taşıyor. Zirve marjında Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile görüşen Yılmaz, tarihi Ani Köprüsü'nün ortak restorasyonuna ilişkin mutabakat zaptını imzalayarak sürecin kültürel ve altyapısal boyutuna vurgu yaptı.
Bu diplomatik hamlelerin yanı sıra, İstanbul-Erivan uçuşlarının başlatılması ve özel temsilciler Serdar Kılıç ile Ruben Rubinyan öncülüğündeki görüşmeler normalleşmenin zeminini güçlendirdi. Ancak kamuoyunun en çok merak ettiği konu, 1993 yılında tek taraflı olarak kapatılan kara sınırlarının yeniden açılması. 2022 yılında üçüncü ülke vatandaşları ve diplomatik pasaport sahipleri için sınırların açılmasına karar verilmiş olsa da bu karar henüz fiilen hayata geçirilmedi. 1 Mart 2025 itibarıyla Margara Sınır Kapısı'ndaki kontrolün Rus birliklerinden Ermenistan Sınır Muhafızları'na geçmesi, bu süreçte önemli bir idari değişiklik olarak kaydedildi.
Kars-Gümrü hattında demir yolu seferleri bekleniyor
Kara sınırı kapılarının yanı sıra gözler, Akyaka ve Akhurik istasyonlarını birbirine bağlayan Kars-Gümrü demir yolu hattına çevrildi. Birbirine sadece 10 kilometre mesafede bulunan bu iki istasyon, 33 yıldır sınırların kapalı olması nedeniyle hizmet veremiyor. Türkiye ve Ermenistan arasında Kars-Gümrü demir yolunun rehabilitasyonu için kurulan Ortak Çalışma Grubu’nun geçtiğimiz Nisan ayında Kars’ta bir araya gelmesi, tren seferlerinin yeniden başlama ihtimalini güçlendirdi.
Gümrü Asparez Gazeteciler Cemiyeti Başkanı Levon Barsegyan, bu hattın sadece iki ülke arasında değil, Asya ile Avrupa arasındaki "Orta Koridor"un bir parçası olma potansiyeline sahip olduğunu belirtti. Barsegyan, Ermenistan hükümetinin "Barış Kavşağı" vizyonunun; Çin, İran ve Avrupa arasındaki ticaret ağını canlandırabileceğini vurguladı. Sınırın kapatılmasının ardından yaklaşık 20 yıl boyunca gelecek bir treni bekleyen kondüktör Agop Gevorgyan’ın hikayesi ise Akhurik istasyonunun yıllardır süregelen sessiz bekleyişinin sembolü haline gelmiş durumda.