Ramazan orucu, vücudu önce kanda bulunan glikozu kullanmaya, ardından karaciğerdeki glikojen depolarını tüketmeye ve son aşamada yağ yakmaya yönlendiren fizyolojik bir süreçtir. Uzman Füsun Topçugil, özellikle açlığın 12. saatinden itibaren devreye giren otofaji mekanizmasıyla hücrelerin hasarlı parçalarını onardığını belirtti. Ancak uzmanlar, orucun "mucize bir detoks" olarak görülmemesi gerektiğini, bu faydaların dengeli bir iftar ve sahurla mümkün olabileceğini vurguluyor.
Enerji Yolculuğu: Glikozdan Yağ Dokusuna
Orucun ilk 4-8 saatinde vücut, son öğünden kalan kandaki şekeri enerjiye dönüştürür. Kan şekeri düşmeye başladığında ise karaciğerdeki "yedek depo" olan glikojen devreye girer. Depolar azaldıkça vücut, hayati bir geçiş yaparak enerji için yağ dokularına yönelir. Bu durum, kilo kontrolü için bir fırsat sunsa da iftarda yapılan aşırı beslenme bu avantajı ortadan kaldırabilir.
12. Saatten Sonra Gelen Temizlik: Otofaji
Orucun en kritik evrelerinden biri 12. saat civarında başlar. Bilimsel çalışmalarda sıkça yer alan otofaji, hücrelerin işlevini yitirmiş parçalarını sindirip geri dönüştürmesi sürecidir.
-
Hücresel Yenilenme: Hasarlı bileşenler parçalanır.
-
Doğal Bakım: Vücut kendi kendini hücresel düzeyde onarmaya başlar.
-
Sınırlamalar: Uzmanlar, bu sürecin kişiden kişiye değiştiğini ve kontrolsüz açlığın riskli olabileceğini hatırlatıyor.
📊 Oruç Süresince Vücudun Saatlik Değişim Tablosu
| Zaman Dilimi | Vücutta Yaşanan Değişim | Enerji Kaynağı |
| 0 - 4 Saat | Sindirim ve Emilim Süreci | Son öğündeki gıdalar |
| 4 - 8 Saat | Kan şekeri düşmeye başlar. | Kandaki glikoz |
| 8 - 12 Saat | Karaciğer depoları boşalır. | Glikojen depoları |
| 12+ Saat | Otofaji ve Hücresel Onarım | Yağ dokusu |
"Detoks" Kavramı ve Kronik Hastalıklar
Vücudun zaten karaciğer ve böbrekler aracılığıyla doğal bir arınma (detoks) sistemine sahip olduğunu hatırlatan uzmanlar, orucun bu sistemi desteklediğini ancak tek başına tıbbi bir detoks yöntemi olmadığını belirtiyor. Ayrıca; diyabet, hipertansiyon, böbrek hastaları ile gebe ve emziren annelerin bu metabolik değişimlerden olumsuz etkilenmemesi için mutlaka hekim kontrolünde hareket etmesi gerektiği vurgulanıyor.