Google’ın arama motoru deneyimini kökten değiştiren yapay zeka destekli "AI Overviews" özelliği Türkiye’de kullanıma açıldı. Kullanıcılara aradıkları bilgiyi haber sitelerine yönlendirmeden doğrudan özet olarak sunan bu sistem, dijital medya kuruluşlarında büyük endişeye yol açtı. Avrupa'da sitelerin %50'ye varan ziyaretçi kaybı yaşamasına neden olan bu "cevap makinesi" modeli, uzmanlar tarafından dijital gazeteciliğin ekonomik temeline bir "dayatma" olarak nitelendiriliyor.
Gazeteciliğin Gelir Modeli Tehlikede
Bilişim Teknolojileri Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık’a göre bu durum sadece teknolojik bir yenilik değil; dijital gazeteciliğin varoluşsal bir krizi. Haber siteleri; muhabir, editör ve teknik ekip istihdam ederek içerik üretirken, Google bu içeriği yapay zekasıyla süzüp özetleyerek kullanıcıyı kendi sayfasında tutuyor. Bu "tıklamasız arama" modeli, reklam gelirleriyle ayakta duran yerel ve ulusal medyanın iflas riskini artırıyor.
"Trafik Katili" İtalya ve İngiltere’yi Ayağa Kaldırdı
İtalya Gazete Yayıncıları Federasyonu (FIEG), Google’ı "trafik katili" olarak suçlayarak resmi makamlara başvurdu. İngiltere’de yapılan araştırmalar, yapay zeka özetlerinin tıklama oranlarını %80 oranında düşürdüğünü ortaya koydu. Pew Research Center verilerine göre, kullanıcılar bir yapay zeka özetinin altındaki bağlantılara her 100 görüntülemede yalnızca 1 kez tıklıyor.
Türkiye’nin Dijital Kaybı: 158 Milyar Lira
Sorun sadece trafik değil, aynı zamanda devasa bir sermaye çıkışı. 2024 verilerine göre Google, Meta ve TikTok gibi platformlara Türkiye’den reklam yoluyla aktarılan miktar yaklaşık 158 milyar lira. Uzmanlar, bu paranın yurt dışına gitmesinin yerli medya girişimlerini zayıflattığını ve ulusal güvenliği ilgilendiren bir veri hakimiyeti yarattığını belirtiyor.
Kullanıcı Rehberi: Google AI Modu Nasıl Kapatılır?
Birçok kullanıcı, arama sonuçlarında karmaşıklığa yol açan bu özelliği kapatmak istiyor. Google bu seçeneği bölgesel olarak kısıtlasa da şu adımlar izlenebilir:
Masaüstü Bilgisayarlarda:
-
Google ana sayfasında sağ üstteki Profil simgesine tıklayın.
-
Ayarlar > Arama Ayarları (Search Settings) menüsüne gidin.
-
Eğer hesabınızda aktifse "AI Features" veya "AI Overviews" seçeneğini bulun ve "Kapalı" (Off) konumuna getirip kaydedin.
Android ve iOS Cihazlarda:
-
Google uygulamasını açın ve profil resminize dokunun.
-
Ayarlar > Genel sekmesine gidin.
-
"AI Features" veya "Generative AI" bölümünü bularak ayarı devre dışı bırakın.
Not: Bu özellik bazı hesaplarda kalıcı olarak tanımlanmış olabilir ve tamamen kapatma seçeneği henüz tüm bölgelerde aktif olmayabilir.