Esnaf Sanatkârlar Kredi Kefalet Kooperatifleri, özellikle zor zamanlarda esnafın can simidi olmuştur. Bugün de öyle…
Üst limiti 1 milyon TL’ye kadar çıkan krediler, faiz oranının yüzde 20’ye düşürülmesiyle birlikte ciddi bir nefes alma imkânı sundu. Kâğıt üzerinde bakıldığında tablo oldukça iyi görünüyor. Ancak uygulamaya gelince, işin rengi maalesef değişiyor.
Son yayımlanan genelgeyle birlikte kredi kullanmak isteyen esnaftan “vergi borcu yoktur” ve “SGK borcu yoktur” yazıları istenmeye başlandı. İşte sorun da tam burada başlıyor. Çünkü bu kredilere başvuran esnafın önemli bir bölümü, zaten bu borçlarını kapatmak için krediye ihtiyaç duyuyor.
Kooperatiflerin sahadaki gözlemleri çok net: Hazırlanan her 10 dosyadan en az 2’si, bu belgeler temin edilemediği için geri dönüyor. Yani dosyaların yaklaşık yüzde 20’si daha en baştan eleniyor. Bunun temel nedeni de kredi kullanan esnafın yaklaşık yüzde 40’ının, bu kaynağı vergi dairesi ve SGK borçlarını kapatmak için kullanması.
Hal böyleyken, “borcu yoktur” yazısı istemek ne kadar doğru, gerçekten düşünmek gerekiyor. Zaten borcu olmayan bir esnaf neredeyse yok. Hele ki son yıllarda artan maliyetler, düşen alım gücü ve daralan piyasa koşulları ortadayken… Esnaf, ayakta kalabilmek için borçla dönen bir çarkın içinde yaşam mücadelesi veriyor.
Bu krediler sayesinde vergi ve SGK borcunu kapatmayı planlayan esnaf, bu kez yüksek faizli yapılandırmalarla karşı karşıya kalıyor. Yani düşük faizli krediye ulaşamayan esnaf, mecburen daha ağır şartlara razı oluyor. Bu da doğal olarak esnafı üzüyor, yıpratıyor ve geleceğe dair umutlarını törpülüyor.
İşin sevindirici tarafı ise Ankara’dan gelen kulis bilgileri… TBMM’de bu konuyla ilgili bir hazırlık olduğu, bir torba yasa üzerinde çalışıldığı konuşuluyor. İddialara göre bu düzenleme hayata geçerse, esnaf ve sanatkâr bu işlemlerden muaf tutulacak. Yani kredi kullanırken “borcu yoktur” şartı aranmayacak.
Umarım bu iddialar gerçektir. Umarım bu torba yasa bir an önce çıkar. Ve umarım esnaf mağdur edilmez.
Çünkü mesele sadece kredi meselesi değil. Mesele, ayakta kalmaya çalışan küçük işletmelerin, kepenk kapatmaması meselesi. Mesele, dükkânını sabah açarken “bugün de dayanabilecek miyim” diye düşünen esnafın psikolojisi.
Krediye ilgi gösteren meslek gruplarına bakıldığında da tablo çok şey anlatıyor. Kahvehane işletmecilerinden lokantacılara, hazır giyim esnafından nakliyecilere, otobüsçülerden taksicilere, servis taşımacılarından küçük atölye sahiplerine kadar neredeyse tüm esnaf grupları kooperatiflerin kapısını çalıyor. Bu bile başlı başına piyasanın durumunu özetliyor.
Devletin esnafa uzattığı bu elin, bürokratik engellerle geri çekilmemesi gerekiyor. Esnaf desteklenirse ayakta kalır, ayakta kalırsa şehirler yaşar, ekonomi nefes alır.
Top artık Ankara’da… Beklenti net, talep net: Esnafın önünü açacak, sahayı rahatlatacak bir düzenleme. Umarım bu kez sözler havada kalmaz, torba yasa gerçekten esnafın yarasına merhem olur.