Eskişehir, Türkiye'nin üçüncü ödenekli şehir tiyatrosuna, belediyeye bağlı bir senfoni orkestrasına, şehir operasına ve Türkiye'nin köklü devlet konservatuvarlarından birine ev sahipliği yapan, Anadolu'nun kültür-sanat altyapısı açısından en gelişmiş şehirlerinden biridir. Ekim ayı başından Mayıs ayı sonuna kadar süren tiyatro sezonu boyunca her yıl ortalama yüz bin seyirciye ulaşan Şehir Tiyatroları; Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı beş ayrı sahnede, üniversite kampüslerindeki sekiz salonla ve ilçe belediyelerinin kültür merkezleriyle birlikte şehre eşsiz bir sanatsal çeşitlilik sunmaktadır. Bu makale, her merkezin sahneleri, kapasiteleri, sunduğu etkinlik türleri ve iletişim bilgileriyle Eskişehir'in tüm sanat altyapısını kapsamlı biçimde ele almaktadır.
Bir şehrin sanatsal olgunluğunu ölçmenin en güvenilir yollarından biri, o şehirde kaç tane kalıcı sanat kurumunun varlığını sürdürdüğüne bakmaktır. Bu ölçütle değerlendirildiğinde Eskişehir, nüfusunun çok ötesinde bir sanat altyapısına sahiptir.
Eskişehir, Prof. Dr. Yılmaz Büyükerşen'in Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na seçilmesiyle birçok yeni sanat tesisine ve kurumuna sahip oldu. Ancak bu tablonun yalnızca bir belediye başkanının kararlarıyla açıklanamayacağı da not edilmelidir: Anadolu Üniversitesi'nin 1986'dan bu yana sürdürdüğü konservatuvar geleneği ve şehrin genç, eğitimli nüfusu, bu altyapının hem üreticisi hem de tüketicisi konumundadır.
Bu rehber; büyükşehir belediyesine bağlı sanat kurumlarından üniversite salonlarına, ilçe belediyelerinin kültür merkezlerinden bağımsız özel sahnelere kadar Eskişehir'in tüm sanat mekânlarını kapsamlı biçimde sunmaktadır.
Büyükşehir Belediyesi Sanat Kurumları
Eskişehir BB Sanat ve Kültür Sarayı: Büyük Prodüksiyonların Evi
Eskişehir'in en kapsamlı sahne sanatları tesisi olan Büyükşehir Belediyesi Sanat ve Kültür Sarayı, Tepebaşı ilçesinde Mamure Mahallesi İsmail Gaspıralı Caddesi üzerinde yer almaktadır. Başlangıçta düğün salonu olarak tasarlanan projenin dönüştürülmesiyle hayata geçirilen bu yapı; tiyatro salonu 570 kişilik, döner platformlu opera salonu ise 480 kişilik kapasitesiyle Eskişehir'in en büyük sahne sanatları mekânı konumundadır.
Tesis bugün Şehir Tiyatroları'nın oyunlarına, Senfoni Orkestrası'nın konserlerine, Şehir Operası'nın temsilleriyle Uluslararası Eskişehir Festivali'ne ve Eskişehir Şehir Tiyatroları Uluslararası Çocuk Tiyatrosu Festivali'ne ev sahipliği yapmaktadır.
Adres: Mamure Mah. İsmail Gaspıralı Sk. No:1, Tepebaşı/Eskişehir
Telefon: 0222 230 89 44
Ulaşım: Tramvayla Atatürk Kültür Merkezi durağında inilip yürüyüşle ulaşılabilmektedir.
Büyükşehir Belediyesi Sanat Merkezi: Üç Sahne, Bir Bina
İki Eylül Caddesi üzerindeki BB Sanat Merkezi binası, bünyesinde birden fazla sahne barındırmaktadır.
Turgut Özakman Sahnesi: 8 Nisan 2002'de Neil Simon'un "İkinci Caddenin Mahkûmu" adlı oyunuyla açılan 178 kişilik koltuk kapasiteli Turgut Özakman Sahnesi, Şehir Tiyatroları'nın ikinci sahnesi olarak kurulmuştur. Adını Eskişehir doğumlu ünlü tiyatro yazarı Turgut Özakman'dan almaktadır.
Ergin Orbey Sahnesi: Yine aynı binada konumlanan Ergin Orbey Sahnesi; oyunların yanı sıra eğitim kursları, sergi, söyleşi, panel ve benzeri etkinliklerin yapıldığı çok amaçlı bir sahne olarak işlev görmektedir. Adını ise Türkiye'nin saygın tiyatro yönetmenlerinden Ergin Orbey'den almaktadır.
Adres: 2 Eylül Cad. Çınar Sok. No:1/2, Odunpazarı/Eskişehir
Telefon: 0222 220 45 74
Tepebaşı Sahnesi: Şehir Tiyatroları'nın Doğduğu Yer
Şehir Tiyatroları'nın ilk sahnesi, restore edilerek gençlik merkezine dönüştürülen eski hal binasının içinde yer alan 202 kişilik koltuk kapasiteli Tepebaşı Sahnesi'dir. Türkiye'nin üçüncü ödenekli şehir tiyatrosu olarak 27 Mart 2001 tarihinde Turgut Özakman'ın yazıp Ergin Orbey'in yönettiği "Bir Şehnaz Oyun" adlı eserle perdelerini açmıştır. Haller Gençlik Merkezi içinde yer alan bu sahne, şehir tiyatroculuğunun Eskişehir'deki ilk adımını simgelemektedir. Tarihsel önemi, kapasitesinin çok ötesindedir.
Genco Erkal Sahnesi: Sanat Sokağı'nın Kalbi
Sanat Sokağı'nda yer alan Genco Erkal Sahnesi, Şehir Tiyatroları bünyesindeki beşinci sahnedir. Adını Türkiye tiyatro tarihinin en önemli isimlerinden Genco Erkal'dan alan bu sahne; küçük ölçekli, deneysel ve kabare tarzı prodüksiyonlara ev sahipliği yapmaktadır.
Kukla Sahnesi: Çocuklara Özel
Şehir Tiyatroları bünyesinde yalnızca çocuk oyunlarının sahnelendiği Kukla Sahnesi, küçük izleyicilere özel bir tiyatro deneyimi sunmaktadır. Aileler için programları takip etmek amacıyla Şehir Tiyatroları'nın resmi sitesi dönemsel olarak kontrol edilmesi önerilmektedir.
Eskişehir BB Senfoni Orkestrası: Haftada İki Konser
2001 yılında Prof. Dr. Yılmaz Büyükerşen önderliğinde 24 kişilik bir kadro ile kurulan Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Senfoni Orkestrası, günümüzde Ender Sakpınar'ın müzik direktörlüğünde 63 kişilik bir kadro ile faaliyetlerini sürdürmektedir.
Anadolu'da klasik müziğin köklenip güçlenmesi hedefiyle kurulan Senfoni Orkestrası haftada iki gün Eskişehirlilerle buluşmaktadır. Orkestra, 489 kişilik Büyükşehir Belediyesi Sanat ve Kültür Merkezi (Opera) ile 1.200 kişilik Atatürk Kültür Sanat ve Kongre Merkezi'nde konserler vermektedir.
Orkestra; İstanbul, Ankara, İzmir ve Antalya şehirleriyle iş birliği içinde yürütülen projeler kapsamında yurt dışından davetler almakta ve uluslararası düzeyde tanınan sanatçılarla birlikte konserler düzenlemektedir.
Bilet ve program bilgisi: senfoni.eskisehir.bel.tr
Sosyal medya: instagram/eskisehirsenfoniorkestrasi
Şehir Operası: Düzenli Opera ve Bale Temsilleri
Şehir Operası, opera ve bale temsillerinin en seçkin örneklerini düzenli olarak Eskişehir halkıyla buluşturmaktadır. Türkiye'de belediyeye bağlı düzenli opera topluluğuna sahip şehirlerin sayısı oldukça sınırlıdır; Eskişehir bu açıdan ayrıcalıklı konumdadır.
Şehir Operası temsilleri ağırlıklı olarak Büyükşehir Belediyesi Sanat ve Kültür Sarayı'nın 480 kişilik opera salonunda gerçekleştirilmektedir. Sezon programı için eskisehir.bel.tr adresi takip edilmesi önerilmektedir.
Anadolu Üniversitesi Sanat Kurumları
Atatürk Kültür ve Sanat Merkezi: Dört Salonlu Kompleks
Atatürk Kültür ve Sanat Merkezi, içinde 4 ayrı salon bulunan bir komplekstir. Merkezdeki Opera ve Bale Salonu, 485 kişilik seyirci kapasitesine sahiptir; her türlü konser ve gösteri için ses ve ışık bakımından tam donanımlıdır. Orkestra çukuru, yüksek sofitası ve donanımlı kulisi ile her türlü gösteriye uygun bir sahneye sahip olan salonun, özellikle konserler sırasında kurulan sahne kabuğuyla akustik açıdan örnek gösterilebilecek nitelikte olduğu belirtilmektedir. Oda Tiyatrosu Salonu 200 kişilik izleyici kapasitesine sahiptir ve Tiyatro Anadolu oyunlarını burada sahnelemektedir.
Merkezde bulunan Oda Konseri Salonu ise 150 kişilik izleyici kapasitesine sahiptir; hem kültürel hem de bilimsel etkinliklerde çok amaçlı olarak kullanılmaktadır. Devlet Konservatuvarı Tiyatro Bölümünün eğitimini sürdürdüğü Uygulama Sahnesi ise 160 kişilik izleyici kapasitesine sahiptir.
Kapasite özeti:
- Opera ve Bale Salonu: 485 kişi
- Oda Tiyatrosu Salonu: 200 kişi
- Oda Konseri Salonu: 150 kişi
- Uygulama Sahnesi: 160 kişi
Adres: Anadolu Üniversitesi Yunusemre Kampüsü, Tepebaşı/Eskişehir
---
Anadolu Üniversitesi Devlet Konservatuvarı: Türkiye'nin Köklü Konservatuvarlarından Biri
1986 yılında yalnızca Müzik ve Tiyatro bölümleriyle eğitim yaşamına başlayan Devlet Konservatuvarı; Opera Anasanat Dalı'nın açılmasının ardından Tiyatro Anasanat Dalı ile bir çatı altında Sahne Sanatları Bölümü oluşturulmuş; yıllar içinde Müzikoloji ile Çalgı Yapım ve Onarım Bölümlerini de hayata geçirerek son olarak Türk Müziği Bölümü'nü kurarak zenginliğini artırmıştır.
Bugün konservatuvar; Müzik, Sahne Sanatları, Müzikoloji, Türk Müziği ve Çalgı Yapımı ve Onarımı olmak üzere beş bölümde eğitim vermektedir. Konservatuvar çatısı altında doğrudan sanatsal faaliyetlerde bulunmak üzere kurulan iki önemli profesyonel birim olan Tiyatro Anadolu ve Anadolu Üniversitesi Senfoni Orkestrası, Anadolu Üniversitesi'ni diğer konservatuvarlardan ayıran en büyük özellikler arasında gösterilmektedir.
Konservatuvar etkinlikleri, Atatürk Kültür ve Sanat Merkezi Salonları'nda gerçekleştirilmektedir. Öğrencilerin profesyonel ölçekte sahne deneyimi kazandığı bu etkinlikler, şehir halkına da çoğunlukla ücretsiz ya da düşük ücretle açık tutulmaktadır.
Anadolu Üniversitesi Diğer Salonları
Anadolu Üniversitesi Sinema Anadolu, 395 izleyici kapasitesine sahip olup haftanın dört günü birinci vizyon film gösterimleri yapmakta ve gerektiğinde çeşitli gösterilere ev sahipliği yapmaktadır. Yunus Emre Salonu 368 kişilik, Nasrettin Hoca Salonu ise 265 kişilik kapasitesiyle bilimsel ve kültürel etkinliklere hizmet vermektedir.
Faris Akarsu Konser Salonu, 80 kişilik kapasiteli ve akustik açıdan optimize edilmiş bir konser mekânıdır. Oda müziği ve küçük ölçekli konserlere ev sahipliği yapan bu salon, Anadolu Üniversitesi kampüsünün daha az bilinen ama değerli mekânlarından biridir.
Odunpazarı Belediyesi Kültür Merkezleri
Yunus Emre Kültür ve Sanat Merkezi
Yunus Emre Kültür ve Sanat Merkezi salonunda Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü tarafından hazırlanan konser programları sahnelenmektedir. Bunların yanı sıra özel gün ve hafta programları, paneller, sinema gösterimleri ve çeşitli etkinlikler düzenlenmektedir. Sivil toplum kuruluşları başta olmak üzere birçok özel okul ve kurumun programlarına ev sahipliği yapan merkezde, eğitmenler tarafından bağlama, gitar, kaval, keman, ritm saz, klasik kemençe, ney, piyano, halk oyunları, modern dans, gençlik korosu, çocuk korosu, Türk halk müziği korosu, aile korosu ve vurmalı çalgılar topluluğu gibi kurslara yer verilmektedir.
Adres: Arifiye Mah. İki Eylül Cad. No:61, Odunpazarı/Eskişehir
Telefon: 0222 233 05 82 / 0222 221 71 10
100. Yıl Kültür Merkezi
Odunpazarı Belediyesi'ne bağlı 100. Yıl Kültür Merkezi, piyano resitali, müzik seçkisi konserleri ve koro konserlerine düzenli olarak ev sahipliği yapmaktadır. Odunpazarı Belediyesi'nin etkinlik takviminde en sık kullanılan mekânlardan biri olan merkezde; solo konserlerden oda müziğine, söyleşilerden çocuk etkinliklerine uzanan geniş bir program düzenlenmektedir.
Osman Yaşar Tanaçan Fotoğraf Galerisi
Odunpazarı Belediyesi bünyesinde faaliyet gösteren bu galeri, fotoğraf sergileri için kullanılan özel bir mekândır. Düzenli olarak açılan fotoğraf sergileri aracılığıyla hem yerel fotoğrafçılara hem de ulusal ve uluslararası sanatçılara sergi imkânı sunulmaktadır.
Odunpazarı Belediyesi 100. Yıl Kültür Merkezi Sahne
Stand-up gösterilerinden tiyatro oyunlarına, söyleşilerden ödül törenlerine kadar çeşitli etkinliklere ev sahipliği yapan bu sahne, özellikle bağımsız sanatçıların ve sivil toplum kuruluşlarının etkinlikleri için sıkça tercih edilmektedir.
Zübeyde Hanım Kültür Merkezi
Tepebaşı Belediyesi'ne bağlı Zübeyde Hanım Kültür Merkezi, mahalle ölçeğinde kültür ve sanat etkinliklerine yönelik bir merkezdir.
Adres: Cumhuriyet Mah. Dinçel Sk. No:5, 26170 Tepebaşı/Eskişehir
Telefon: (0222) 221 22 06
Bağımsız Sahneler ve Özel Mekânlar
ArtCorner Sahne / Cassaba Modern
Eskişehir'in giderek büyüyen bağımsız sahne ekosisteminin parçası olan ArtCorner Sahne, alternatif tiyatro ve stand-up gösterilerini ağırlamaktadır. Cassaba Modern ile ortak kullanım alanı sunan bu mekân, genç ve bağımsız sanatçılara özel bir platform işlevi görmektedir.
Milyon Performance Hall
Konser organizasyonlarına odaklanan bu mekân, özellikle pop ve rock müzik konserleri için kullanılmaktadır. Eskişehir'in konser takviminde sıklıkla adı geçen bu salon, hem yerel hem de ulusal ölçekte tanınan sanatçılara sahne sunmaktadır.
So Brew & Studio
Küçük ölçekli sahne etkinliklerine, stand-up gösterilerine ve akustik konserlere ev sahipliği yapan bu mekân; kafe ve stüdyo işlevini sanat mekânıyla birleştiren karma yapısıyla öne çıkmaktadır.
Gibi Cafe Sahne & Mutfak
Eskişehir'in alternatif sahne mekânları arasında yer alan Gibi Cafe Sahne, özellikle stand-up ve küçük ölçekli müzik performansları için kullanılmaktadır.
Atölye ve Eğitim Odaklı Sanat Merkezleri
Odunpazarı Cam Sanatları Merkezi ve Sıcak Cam Üfleme Atölyesi
Kurşunlu Külliyesi bünyesinde faaliyet gösteren bu merkez, yalnızca sergi değil üretim alanı da sunmaktadır. Ziyaretçiler, cam üfleme tekniklerini profesyonel ustalar eşliğinde bizzat deneyimleme fırsatı bulmaktadır. Uluslararası Odunpazarı Cam Festivali'nin ana mekânı olan atölye, yurt içi ve yurt dışından cam sanatçılarını düzenli olarak ağırlamaktadır.
İzArt Resim ve Heykel Atölyeleri
Şehir genelinde farklı kafe ve mekânlarla iş birliği içinde düzenlenen İzArt atölyeleri; amigurumiden resim çalışmalarına, heykelcilikten seramik deneylerine uzanan geniş bir yelpazede etkinlikler sunmaktadır. Loba Coffee & Bakery, Frodo Food & Drink ve Livia Coffee & Bakery bu iş birliğinin öne çıkan mekânları arasındadır.
Uluslararası Eskişehir Festivali
Eskişehir'in sanat takviminin en önemli halkası olan Uluslararası Eskişehir Festivali, her yıl düzenli olarak gerçekleştirilmektedir. İlk olarak bir aile vakfı olan Zeytinoğlu Eğitim, Bilim ve Kültür Vakfı tarafından başlatılan Uluslararası Eskişehir Festivali, 2001 yılında Prof. Dr. Yılmaz Büyükerşen'in öncülüğünde kurulan Kentsel Gelişim Vakfı şemsiyesi altında sürdürülmektedir. Büyükşehir Belediyesi Sanat ve Kültür Sarayı başta olmak üzere şehrin farklı sahnelerini kullanan festival; tiyatro, müzik, opera, dans ve görsel sanatları kapsayan uluslararası bir program sunmaktadır.
Etkinlik Takibi İçin Başvurulacak Kaynaklar
Eskişehir'deki sanat etkinliklerini düzenli takip etmek için başvurulabilecek resmi kaynaklar şunlardır:
- Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları: tiyatro.eskisehir.bel.tr
- Eskişehir BB Senfoni Orkestrası: senfoni.eskisehir.bel.tr
- Odunpazarı Belediyesi Etkinlikler: odunpazari.bel.tr/guncel/etkinlikler
- Anadolu Üniversitesi Kültür Sanat: anadolu.edu.tr
- Bilet platformları: Biletinial, Bubilet
Eskişehir'in sanat merkezi altyapısı; Türkiye'nin metropolleriyle kıyaslandığında dahi dikkat çekici bir yoğunluk ve çeşitlilik sergilemektedir. Beş farklı Şehir Tiyatrosu sahnesi, 63 kişilik profesyonel bir senfoni orkestrası, düzenli opera temsilleri, Devlet Konservatuvarı'nın akademik birikimi ve Odunpazarı'nın kültür merkezleri; birlikte şehrin "Kültür ve Sanat Kenti" kimliğini somutlaştıran bir ekosistem oluşturmaktadır.
Bu ekosistemden en verimli biçimde yararlanmak için etkinlik takvimlerini önceden takip etmek ve biletleri erken almak gerekmektedir; popüler oyun ve konserler çoğunlukla hızla dolmaktadır.