10.05.2017, 10:34

Osmanlı Devleti’nde Vergi Sistemi

Bir devletin ayakta kalmasını sağlayan en önemli gelir kaynaklarından birisi de alınan vergilerdir. Osmanlı Devleti de, hüküm sürdüğü dönem boyunca çeşitli vergiler koyarak, ihtiyaçlarının bir kısmını bu şekilde giderme yoluna gitmiştir. Osmanlı’da alınan vergiler iki ana başlıktan oluşmaktadır. Bunlardan ilki dine göre alınan vergilerdir. Kur’an, İcma, Kıyas ve Sünnet esas alınarak oluşturulan bu ilk başlıktaki vergiler, devlet içerisinde yaşayan insanların inançlarına göre belirlenmiştir. Dini yani Şer’i vergiler şunlardır:
Zekat: Müslümanların malının 40 da birini verdiği vergidir.
Öşür ( Aşar ) : Müslümanlardan alınan ürün vergisidir. Osmanlı vatandaşı olan ve çiftçilikle uğraşan her Müslüman, ürettiğinin 10 da birini devlete vergi olarak vermek zorundaydı. Aşar vergisi ancak cumhuriyet döneminde kaldırılmıştır.
Haraç: Gayri Müslimlerden alınan ürün vergisidir. Bunun oranı ise 5 de birdir.
Cizye: Askere gitmeyen Gayrimüslim erkeklerden alınan vergidir. Osmanlı Devleti gayrimüslimleri orduya almadığı için onlardan bu vergiyi tahsil etmiştir. Engellilerden ve din adamlarından bu vergi alınmamıştır. Osmanlı Devleti’nin dini olmayan vergileri ise örf’i vergi olarak adlandırılmıştır. Bu vergiler belirlenirken fermanlara, bölgenin yerel özelliklerine ve eski geleneklere riayet edilmiştir. Örf’i vergiler ise şu şekildedir:
Çift-Bozan: Toprağını terk edenlerden ve üst üste boş bırakanlardan alınan vergidir.
Resm-i Çift: Müslüman halktan, tasarruf etmiş olduğu tam veya yarım çiftlik yer karşılığı olarak alınırdı.
Resm-i Zaman: Kendisine tımar verilen sipahi tarafından, tapuya verilmemiş olan araziyi tasarruf eden kimseden, dönüm başına alınan bir vergidir.
Resm-i Asiyab: Su veya yel ile çalışan un değirmenleri ile, zeytinyağı değirmenlerinden alınmaktadır.
Resm-i Arus: Sipahi tarafından tımarında bulunan kadınların evlenmeleri esnasında, kocalarından alınan bir vergidir. Bu vergi kadının dul, bakire, Müslüman veya başka bir dinden olmasına göre değişmektedir.
Resm-i mücerred: Bekarlardan alınan vergidir.
Bennak Resmi: Evlilerden alınan vergidir.
Resm-i İspenç: Gayri Müslim vatandaşların buluğa ermiş olan erkeklerinden alınan vergidir. Müslümanlardan alınan çift resminin karşılığıdır.
Adet-i Ağnam: Sipahi tarafından hayvan sayısına göre alınan bir vergidir.
Baclar ve Gümrük resimleri: Ticaret ile uğraşanlardan alınan vergidir.
Avarız: Deprem ya da sel gibi olağanüstü durumlarda toplanan vergidir. Ancak bir dönem sonra bu vergi sürekli hale gelmiştir.
Amediye: Osmanlı sınırları içerisinde şehirlerarası yollanan eşyalardan alınan vergidir.
Badihava: Topraksız köylülerden alınan vergidir.
Hınzıriyye (Canavar vergisi): Osmanlı’da domuza “canavar-hınzır” deniyordu. Domuz yetiştiricilerinden alınan vergidir.
İmdadiye: Savaş masraflarını karşılamak için halktan toplanan vergidir.

Yorumlar
Yükleniyor...
0
.