•               
                  
  •               
                  
  •               
                  
  •               
                  

BİLİM VE İRFAN

Ali Osman ORUM Ali Osman ORUM
Tefekkür Aynası

İlmin görünen iki yüzü vardır: Bilim ve irfan. Bilim, ilmin maddi boyutu ise irfan da manevi boyutudur. Her ikisi de marifeti içine alan manevi değerlerdir. Çünkü bilim aynı zamanda, Allah’ın ilim sıfatının insanlara yönelik bir uzantısıdır. Bizlere göre ilim anlayışında ilimsiz irfan olamadığı gibi irfana dayanmayan ilim de her zaman eksiktir. Buna göre bilim ve irfan ilim potasında vücut bulan iki manevi değerdir. Bunun içindir ki, Hz. Muhammed (s.a.m.): “Allah’ım faydasız ilimden sana sığınırım (Nesai istiaze, 64) buyurarak irfan ve marifetten yoksun ilmin tehlikesinden sakınmaya dikkat çekmiştir. Yine: “Kendini bilen Rabbını bilir.” (Aclunî, 2/262) sözün de olduğu gibi, İlim ilim bilmektir, ilim kendini bilmektir… Diyen Yunus da ilmin bu güzel irfan boyutuna işaret etmiştir.

 

Sahibini düşündüren bilgi gerçeğe götüren en iyi bir bilgidir. Düşündürmeyen bilgi depodaki meta gibidir. O bilgiyi taşıyan da depodaki metaın bekçisidir. Düşünmeyen beyin kilitlenmiş bir beyin olarak sadece bilginin hamallığına mahkûm olur. Kuranın tabiri ile onun durumu, ”..Sırtına kitaplar yüklenmiş (ama taşıdıklarından habersiz bulunan) merkebin durumuna benzer. (Cum’a, 5)  

Düşünmek hatırlamak değil, faydalı şeyler üretmektir. Bir de kişi önce kendi salaha ermeli ki, başkalarının salahına vesile olabilmelidir. Salaha eren kişi ancak başkası için ıslaha teşebbüs edebilmelidir. Bilgi başkaları için taşınan bir meta değil, kendinden her alanda yararlanılan ve özümsenmesi gereken gerçek bir ihtiyaçtır. İşte bunun içindir ki; Mevlana,  aklı sat da aşkı satın al diyerek bilginin özümsenmesine işaret eder. Aşk, Allaha götüren iyi bir kılavuzdur. İrfanın aşkla yakın bir ilgisi vardır. İrfanın alanı geniş olup her türlü eylem ve hareketi kuşatmaktadır.  Kalbin bir eylemi olan iman ile marifet iç içedir. Allah’ı sevmek,  Ona karşı samimi olmak, Ona tevekkül edip ümidini Ona bağlamak ve Ona yönelmek kulluğa özgü haller olup irfanın konusunu teşkil ederler. Öte yandan ibadet, amel, ahlak ve edebin hakikati de irfanı gerektirir.

 

İrfan, diğer bir tabirle marifet ki, ilmin özü odur. Zaten asıl olan da kabuk değil özdür. O yüzden onu doldurmak gerekir. Kabuğun varlık âleminde ne yeri olabilir ki? Zaten var oluşu ligayrihi bir oluştur. Yani varlığı başkasının varlığına bağlıdır. Aslında iç yoksa dışta olmaz, dış nitekim içi korumak için vardır; ama bugün nice içsiz kabuklar vardır ki, onlar meydanlara hâkimdir. ‘Onlar meydana hâkim, bizse camide tutsak’, diyen rahmetli N. Fazıl, geçmişte ne güzel bir tespit yapmıştır.

Hz. Peygamber’in üsve-i hasene misyonunu yerine getirmeye çalışan hoca Ahmet Yesevi, Yunus Emre, Mevlana Celaleddini Rumi, Hacı Bektaşı Veliler irfan mektebinin yetiştirdiği gönül erleri olarak yaşadıkları toplumlarda muhabbetin, kardeşliğin hoşgörünün birlik ve beraberliğin ulaşılamaz sembolü olmuşlardır.

 

Ehli irfan, İslami terbiyenin evrelerini ifade etmek için şeriat, tarikat, hakikat ve marifet şeklinde dörtlü bir taksim de bulunmuşlardır. Marifetulllah ilmi en şerefli ilimdir. Zira insanın dünyaya gelme sebebi rabbini bilmektir. Rabbini tanıyıp bilmeden bu dünyadan göçüp gitmek boşuna yaşamaktır. Allah’ı bilip O’nu tanıtacak ilim de marifetullaha götüren irfan ilmidir. Allah’ı bilme ilminden daha üstün hiçbir ilim olamaz. Kuranı Kerimde: “Nefsini arındıran kurtuluşa ermiştir.’ (Şems 9) buyrularak yegâne kurtuluş yolunun nefis tezkiyesi olduğu gösterilmiştir. “Ey huzur içinde olan nefis! Sen ondan razı, O da senden razı olarak Rabbine dön”.(Fecr, 27–28)
Ayrıca “İhsanı, Allah’ı görüyormuşçasına kulluk etmektir. Her ne kadar sen onu görmüyorsan da O seni görüyor”. (Buhari, İman, 37) şeklinde tanımlayan ve ibadetin gerçek zeminini ihlasla belirleyen Allah rasulü bizlere irfan adına nümune-i imtisaldir.

 

İrfanla nefsini tanıyan insan, bir taraftan Allah’a diğer taraftan insanlara yaklaşır. Marifetullah, Allah’ı tanımaktır. Çünkü Rabbini tanımayan kimse O’nu sevemez, Sevemeyen temiz kulluk edemez. Mârifeti az olanın imanı zayıf olur. İmanı zayıf olanın, ibâdeti gevşek olur. Hz. Lokman’ı (A.S.) dinleyelim: Ey oğul! ! Güzel bir amele kavuşmak kâmil bir iman ile mümkündür. İnsan, ancak kesin bir imanla hayırlı işler yapabilir. Kişinin, samimiyeti noksanlaşmadıkça amelinde noksanlık yapmaz. Bazen insanın bilerek yaptığı az amel, bilmeden yaptığı çok amelden daha faziletli ve bereketli olur.

İlmin karşılığı cehalet, marifet ve irfanın karşılığı da inkârdır. Marifet: “Kulun Allah’ın kalbine attığı bir nur sayesinde daha önce isimlerini bildiği şeyleri açık seçik görmesidir.” (Gazzali)

 

İslam Tasavvufunda avam, has ve havass’ul has gibi üçlü bir içtimai taksimat söz konusudur. Bunu bir piramide benzetecek olursak insanların çoğu avam olarak görülür ve bu piramidin alt katmanıdır. Piramidin orta kesimi havas kısmıdır. Ancak çok az bir kısım ki onlarda hassül has, havassül has gruba dâhil olan kimselerdir.  “Sizler insanlık âlemi için çıkarılıp gönderilmiş en hayırlı ümmetsiniz”.Al-i Imran/110 “Sizden hayra çağıran marufu emreden ve münkerden de nehyeden bir toplum bulunsun”. Al-i Imran / 104       

Bilgi yoluyla İslam’ın anlatılması cihat kabul edilir ve hizmet alanında İslam’ın en tepe noktası yani zirvesidir. Bu arada görüş farklılıklarına da tahammül edilmelidir. Her görüşün saygın bir yeri olmalıdır. Ama hakikatin tek olduğu da bilinmelidir. Din bilim çatışması tamamen Batı patentlidir. Bu da tamamen ruh ve beden kopukluğundan kaynaklanmaktadır.  İnanç ve bilimin alanları ayrıdır. Ama asla birbirine karşıt değillerdir.                                                                    

EN SON EKLENEN HABERLER

Odunpazarı Belediyesi, yaklaşan kış mevsiminde kar yağışı ve soğuk hava sonucu oluşacak buzlanmaya karşı önlemlerini aldı.  

Türk Sağlık-Sen Eskişehir Şubesi delegeleri düzenlenen kahvaltıda bir araya geldiler.

Anadolu Üniversitesi’nin başvuru sahibi olduğu ‘İleri Prototipleme İstasyonu Projesi’, Avrupa Birliğinden 2 milyon 998 bin 882 ...

Eskişehir Şairler, Yazarlar, Ozanlar Derneği (EŞYODER)' e üye şairler ve ozanlar, 'Çocuk Hakları Günü' dolayısı ile 'Şiir ve T&u...

Eskişehir’de bir ilki gerçekleştirerek vizyondaki popüler filmlerin Eskişehir galalarını gerçekleştiren Özdilek AVM Cine...

Tepebaşı Belediyesi Mavi Bayrak uygulaması kapsamında işletmelere yönelik eğitim çalışmalarına devam ediyor. Çevre Koruma ve Kontro...

YAYINLARIMIZ
Tarih:
FOTO GALERİ
VİDEO GALERİ
PTT 1. LİG PUAN DURUMU
Eskişehir Web Tasarım