TÜKETİM PSİKOLOJİSİ

Yiğit MUMCU Yiğit MUMCU
Teknoloji ve Markalar

Hayatlarımız ve isteklerimiz gün geçtikçe değişiyor… Başta bilim ve teknoloji olmak üzere birçok sektörde yaşanan gelişmeler neredeyse her gün yeni ürün ve hizmetler ile tanışmamızı sağlıyor. Tüm bunlar düşünüldüğünde, üretilenden çok tüketilen, sağlanan faydanın yerine imaj ve duyguların ön plana çıktığı bir dünyada yaşıyoruz. Diğer tüm canlılar gibi insanlarda yaşamları boyunca sürekli bir tüketim içinde bulunurlar ama bu konuda insanları diğer canlılardan ayıran önemli bir fark ortaya çıkar. İnsanlar fiziksel ihtiyaçlarının yanı sıra psikolojik ve sosyal ihtiyaçları içinde tüketim yaparlar. Günümüz dünyasında, yoğun bir tempoda yaşanan ve çoğunlukla birbirine benzeyen hayat tarzlarına sahip olan insanlar satın aldıkları yani tükettikleri ürün ve hizmetler ile kendilerini ifade etmeye çalışırlar. Bir kişinin kendisini diğer insanlara anlatması ve kişiliğini tanımlaması insan doğasının en temel ihtiyaçlarından birisidir. Peki, bu doğrultuda tüketim ve tüketim kültürü nedir? İsterseniz bu kavramların tanımlarına göz atarak tüketim psikolojisini incelemeye devam edelim. Tüketim kavramı, kişinin fiziksel ve sosyal ihtiyaçlarını karşılamak için ayırdığı maddi ve manevi imkânlarını kullanmasıdır. Kısaca, tüketim kavramı tüketme işine verilen genel bir isimdir. Bununla bağlantılı olarak tüketici kavramını da bu eylemi yapan yani tüketme işini gerçekleştiren kişi olarak tanımlayabiliriz. Tüketim kültürü ise kişilerin, hayatlarına farklılıklar katma nedeniyle bulunulan zamanda, insanlar tarafından beğenilen ürün ve hizmetleri satın alıp, başta kendi sosyal çevrelerine daha sonra diğer kişilere kendilerini tanımlamak için meydana getirilen davranış, tutum ve tarzların oluşturduğu bir yapıya sahip olan bir kültür türüdür. İnsanlar satın aldıkları bu ürün ve hizmetlerin kendilerine kattığı anlam ve imaj ile çevrelerine karşı bir sosyal statü yaratma ve kendilerini gösterme imkânı yakalamaktadırlar.

Tanımlardan da anlaşılacağı gibi, tüketim belirli bir isteğin veya ihtiyacın karşılanması, maddi ve manevi olarak duyulan eksikliklerin yerine getirilmesi için gerçekleşmektedir. Kişilerin temel tüketim nedenleri ihtiyaçlarıdır ama insanların zorunlu ihtiyaçları dışında sembolik tüketime doğru uzanan büyük bir tüketim yelpazesinden bahsedilebilir. Bu konuda, ünlü bilim insanı ve psikoloji profesörü A. Maslow’un ihtiyaçlar teorisi bizlere önemli derecede katkıda bulunur. Maslow insan ihtiyaçlarını, fizyolojik ihtiyaçlar, güvenlik ihtiyacı, sevgi ve ait olma ihtiyacı, değer ihtiyacı ve gerçekleştirme ihtiyacı olarak beş ana kategoride incelemektedir. Diğer bir yandan, konu tüketim psikolojisi ve tüketim toplumu olunca Edward Bernays ismi öne çıkar çünkü tüketim toplumunun oluşturulmasına öncü olan önemli isimlerden birisi Edward Bernays’tir. Edward Bernays aynı zamanda kitle psikolojisi, ikna yöntemleri üzerine önemli çalışmalar yapan ve halkla ilişkiler kavramını oluşturan kişilerden birisidir. Edward Bernays, bir ürünün satışlarını arttırmak ve tanıtımını yapmak için uzmanlara bu ürün ile ilgili raporlar yazdıran, bunu insanlara sunan bir strateji oluşturmuştur. Bunların sayesinde, insanların sadece ihtiyaç için değil sosyal ortamda kabul görmek ve sosyal statülerini geliştirebilmek için satın alma davranışı ve algısı oluşturulmuştur. Yıllar ilerledikçe bu metotlar, birçok markanın da kullandığı önemli bir pazarlama stratejisi haline gelmiştir.

Günümüz dünyasında birçok kişi gün geçtikçe fiziksel ve psikolojik nedenlerden dolayı aşırı bir tüketimin içerisine doğru hızla ilerliyor.  Pazarlama stratejilerinin, algı ve ikna yöntemleri ile birleşmesiyle birçok marka, bir ihtiyacın yanında yeni bir ihtiyaç daha oluşturup insanların daha fazla tüketmesine neden oluyor. Başka bir deyişle, bir ürünü veya hizmeti satın almak beraberinde yeni bir satın almayı da oluşturuyor. Belki de bir şeyi satın almadan önce buna gerçekten ihtiyacımızın olup olmadığını düşünmemiz ve bize ne yarar sağlayacağını doğru bir şekilde cevaplamamız bizlerin aşırı ve gereksiz bir tüketim yapmasının önüne geçebilir. Hepinizin güzel ve mutlu bir Pazar günü geçirmesini diliyorum, haftaya teknoloji ve markalar dünyasındaki yolculuğumuzda tekrar görüşmek dileğiyle…

EN SON EKLENEN HABERLER

Anadolu Üniversitesin Açık Öğretim Fakültesi öğrencileri, başarılı olamadıkları derslerden 3 ders sınavına girdi.

Alkollü araç kullanan sürücülerin tespitine yönelik çalışma başlatan İl Emniyet Müdürlüğü e...

Eskişehir Organize Sanayi Bölgesinde (OSB) 6 işçi yedikleri tavuktan zehirlendi.

Tepebaşı Belediyesi TEBEV, toplumsal desteğin güçlü ve sıcak eli olarak yardıma muhtaç vatandaşlara uzanmaya devam ediyor....

Eskişehir’de bir binada, çatı onarımında kullanılan zift kağıtlarının tutuşması sonucu yangın çıktı.

Lozan Barış Antlaşmasının 95. Yıl dönümü nedeniyle Atatürkçü Düşünce Derneği Şubesi, Çağdaş Yaşamı De...

Eskişehir Web Tasarım